<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude" version="5.1" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd" xml:lang="deu" xml:id="eCod_ubb-O-II-0029_HAN" xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/ubb/O-II-0029/HAN">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title><persName role="author" key="pnd_118551280">Hincmarus Remensis</persName>: Sammelhandschrift mit Texten des Hinkmar von Reims</title>
         </titleStmt>
         <editionStmt>
            <edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
            <respStmt>
               <resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Michael Wiederkehr</persName>
                  <date when="2016-12-13">13.12.2016</date>
               </resp>
               <name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
            </respStmt>
         </editionStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
            <availability status="restricted" n="cc-by">
               <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/">
                  <p>Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0)</p>
               </licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <msDesc xml:id="ubb-O-II-0029_HAN" xml:lang="deu">
               <msIdentifier>
                  <settlement>Basel</settlement>
                  <repository>Universitätsbibliothek</repository>
                  <idno>O II 29</idno>
                  <altIdentifier type="former">
                     <idno>Nr. 56</idno>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title><persName role="author" key="pnd_118551280">Hincmarus Remensis</persName>: Sammelhandschrift mit Texten des Hinkmar von Reims</title>
                  <origPlace>Oberrhein (Speyer oder Mainz?)</origPlace>
                  <origDate notBefore="1550" notAfter="1599">2. Hälfte 16. Jahrhundert</origDate>
               </head>
               <msContents>
                  <summary><note>In der Basler Handschrift liegen für mehrere Schriften des Erzbischofs <persName role="author" key="pnd_118551280">Hinkmar von Reims</persName> die einzigen handschriftlichen Textzeugen vor, so z.B. für den verfassungsgeschichtlich wichtigen Traktat <quote rend="english">De ordine palatii</quote> von <date>882</date>. Neben der Überlieferung dieser Schriften durch die Basler Handschrift ist lediglich eine heute verlorene Handschrift der <orgName>Speyrer Dombibliothek</orgName> bezeugt, nach der <persName>Johannes Busaeus</persName> die Stücke <date>1602</date> gedruckt hat. Zwischen der verlorenen Speyrer und der Basler Handschrift ist (entgegen <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi>, 1939</bibl>) ein enger Zusammenhang zu vermuten (<bibl>vgl. <hi rend="small-caps">Hartmann</hi>, 2008</bibl>).</note></summary>
                  <textLang mainLang="lat">Lateinisch</textLang>
                  <msItem>
                     <note>1. <locus from="1_1r" to="1_11v">1r-11v</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Ad proceres regni pro institutione Carolomanni regis et de ordine palatii (ex Adalardo)</title>
                     <rubric>Admonitio Hincmari Remorum archiepiscopi ad episcopos et ad regem Karolomannum per capitula</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Hincmarus episcopus ac plebis dei famulus. Pro aetatis et sacri ordinis antiquitate, posteriores tempore boni et sapientes viri, rogatis</incipit>
                     <explicit>postea reprobari meruit propter elationem tumoris.</explicit><lb/>
                     <note><bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. c,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 571</bibl></note>
                     <listBibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, Patrologia Latina, Bd. 125, Sp. 993-1008; Hincmarus, De ordine palatii, trad. et annoté par Maurice <hi rend="small-caps">Prou</hi>, Paris 1885; Hincmarus, De ordine palatii, ed. Viktor <hi rend="small-caps">Krause</hi>, Hannov. et Lips. 1894; Hincmarus episcopus Remenensis, De ordine palatii, ed. Thomas <hi rend="small-caps">Gross</hi> und Rudolf <hi rend="small-caps">Schieffer</hi>, 1980 (MGH Fontes iuris 3) 1980</bibl>
                        <bibl>Vgl. Max <hi rend="small-caps">Manitius</hi>, Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters I (1911), S. 353; Jakob Schmidt, Hinkmars "De ordine palatii" und seine Quellen, 1962.</bibl>
                     </listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>1. <locus from="1_N1r" to="1_N1v">12r-v</locus> leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>2. <locus from="2_1r" to="2_4v">1r-4v</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Ad Ludovicum Balbum regem novi regis instructio ad rectam regni administrationem</title>
                     <rubric>Epistola Hincmari Remorum archiepiscopi ad Hludevicum filium Karoli regis de diversis rebus</rubric><note>.</note>
                     <incipit><note><supplied>Am Rand: Ecclesie ac regni utilitatibus</supplied></note> Cap. I. Domino Hludovico regi glorioso sit semper solus et vita. Dominatio vestra mihi mandavit ut ad vos festinarem venire</incipit>
                     <explicit>et consilio et auxilio in vestro obsequio fideliter laborabo.</explicit><lb/>
                     <note><bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 417,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. a</bibl></note>
                     <listBibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 125, Sp. 983-990</bibl>
                        <bibl>Vgl. <hi rend="small-caps">Manitius</hi> (1911), S. 353.</bibl>
                     </listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>3. <locus from="3_1r" to="3_3r">1r-3r</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Ad Carolum III. imperatorem ut Ludovici Balbi sobrini sui filiis regibus idoneos educatores et consiliarios constituat</title>
                     <rubric>Admonitio Hincmari Remorum archiepiscopi ad Carolum imperatorem, filium Hludovici regis de Baioaria</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Domino Karolo imperatori glorioso Hincmarus episcopus ac plebis dei famulus praesentem et futuram optat prosperitatem et gloriam. Audiens laudabilis vestrae fidei benignitatem erga filios sobrini vestri Hludovici</incipit>
                     <explicit>quantam de tantorum salute, ac profectu remunerationem apud deum habebitis.</explicit><lb/>
                     <note><bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 495,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. b</bibl></note>
                     <listBibl><bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 125, Sp. 989-994.</bibl></listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>3. <locus from="3_3v" to="3_4v">3v-4v</locus> leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>4. <locus from="4_1r" to="4_12v">1r-12v</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Epistola <note><supplied>XXXII.</supplied></note> ad Johannem papam Caroli II. imperatoris nomine De iudiciis et appellationibus episcoporum et presbyterorum</title>
                     <rubric>Epistola Caroli imperatoris ad papam Joannem qualiter de presbyteris ex criminibus diffamatis iudicaretur prius in Galliis et post in Transalpinis regionibus propter seditiones et bella frequentia progenitorum nostrorum temporibus sacrarum legum ac regularum notitiam et observationem plene caperent per cap. IX</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Sanctissimo ac reverendissimo patri Johanni summo pontifici et universali papae. Karolus dei gratia imperator Augustus et spiritalis filius vester. Antequam provintiae Transalpinae propter seditiones et bella</incipit>
                     <explicit>quid etiam lex Iustiniana decernat, vestrum sapientiam latere non potest. Deo gratias.</explicit><lb/>
                     <note><bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 420,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. g</bibl></note>
                     <listBibl><bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 126, Sp. 230-244.</bibl></listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>5. <locus from="5_1r" to="5_13v">1r-13v</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Epistola <note><supplied>XXX.</supplied></note> ad episcopos De iure metropolitanorum cum de Ansegisi primatu ageretur, cap. 1-27</title>
                     <rubric>Responsio domini Hincmari de capitulis quae ad episcopos regni Francarum transmisit papa Johannes de privilegiis sedium per cap. VII</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Domini et sanctissimi ac reverendissimi patris nostri apostolici papae Johannis decreta ex sacris canonibus promulgata</incipit>
                     <explicit>quae per sacros canones et decreta sedis Romanae pontificum unicuique sunt metropolitano collata.</explicit><lb/>
                     <note>Schluss mit <bibl><hi rend="small-caps">Mignes</hi> Kap. 27 (= Sp. 204).</bibl> Unteres Drittel leer. <bibl><hi rend="small-caps">Mignes</hi> Kap. 28-35</bibl> fehlen hier, sie folgen als Nr. 7. <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 378 Anfang,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. e<hi rend="sup">1</hi></bibl></note>
                     <listBibl><bibl>Vgl. <hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 126, Sp. 189-210 (hier Sp. 189-204).</bibl></listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>5. <locus from="5_14r" to="5_14v">14r-v</locus> leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>6. <locus from="6_1r" to="6_15r">1r-15r</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>De presbyteris criminosis, de quibus approbatio non est</title>
                     <rubric>De presbyteris criminosis quid sit agendum de quibus approbatio non est, unde interrogatum fuit Eugenio et Leoni quarto tempore Karoli Imperatoris per capitula 14</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Cap. 1. Quid de presbyteris criminosis, de quibus approbatio non est agendum sit, in libro primo capitulorum domini Caroli imperatoris Augusti cap. XXX scriptum est</incipit>
                     <explicit>et quasi ad casam dei tradere, nisi ad ecclesiam, cuius proprie esse debent.</explicit><lb/>
                     <note>Untere Hälfte leer. <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 407,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. f</bibl></note>
                     <listBibl><bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 125, Sp. 1093-1110.</bibl>
                     </listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <locus from="6_15v" to="6_N1v">15v-16v</locus>
                     <note>leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>7. <locus from="7_1r" to="7_5v">1r-5v</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Epistola <supplied>XXX.</supplied> ad episcopus de iure metropolitanorum, cum de Ansegisi primatu ageretur, cap. 28-35</title>
                     <rubric>De synodis tenendis per auctoritatem apostolicorum imperatorum et regum</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Haec tantum propter vitandam prolixitatem, quia hinc sufficienter</incipit>
                     <explicit>non mediocre periculum est qui cum debeant parere despiciunt.</explicit><lb/>
                     <note>Vgl. oben Nr. 5. <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 387</bibl> Fortsetzung und Schluss, <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. e<hi rend="sup">2</hi>.</bibl></note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>7a. <locus from="7_5v" to="7_10r">5v-10r</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Collectio ex sententiis patrum contra haereticos</title>
                     <rubric>Collectio domini Hincmari ex sententiis patrum contra haereticos, qui sibi Catharus id est mundos nomen imposuerunt et de privilegiis multarum sedium</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Scriptum est in libro sexto historiae ecclesiasticae, quam s. papa Gelasius inter recipiendos libros adscribit, haec Dionysii epistola, ad novatum scismaticum, a quo novatiani vocati sunt <gap reason="sampling"/> Dionysius novato fratri S. Si invitus, ut ais, in hoc venisti</incipit>
                     <explicit>vices enim nostras ita tuae credimus charitati ut in partum sis uocatus sollicitudinis, non in plenitudinem potestatis.</explicit><lb/>
                     <note>Bei <hi rend="small-caps">Migne</hi> nicht gefunden; <hi rend="small-caps">Perels</hi> Anhang.</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>7a. <locus from="7_10v">10v</locus> Folgt der Anfang der Nr. 8, dieser ist aber durchkreuzt. Er erstreckte sich bis <quote rend="english">nihil etiam in sacerdote tam//</quote>.</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>7a. <locus from="7_11r" to="7_12v">11r-12v</locus> leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>8. <locus from="8_1r" to="8_19r">1r-19r</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>Ad episcopos et proceres provinciae Rhemenensis de fide Carolo regi servanda cum Ludovicus iterum Caroli fratris sui regnum impeteret anno 875</title>
                     <rubric>Commonitio et exhortatio Hincmari ad episcopos ac totius regni primores ut fidem intemeratam seniori suo Karolo servare deberent, quando Romam perrexit</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Hincmarus episcopus, ac plebis dei famulus dilectis fratribus et venerabilibus episcopis, remorum dioceseos. De communi anxietate nostra, de qua exiguitatem meam dilectio vestra consuluit</incipit>
                     <explicit>dicamus et ore domino: Exultaverunt filiae Judae id est confessionis humillimae in omnibus iudiciis tuis domine. Amen.</explicit><lb/>
                     <note>Rest des Blattes leer. <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 358,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. d</bibl></note>
                     <listBibl><bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 125, Sp. 961-984.</bibl></listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>8. <locus from="20r" to="20v">20r-v</locus> leer</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>9. <locus from="9_1r" to="9_40r">1r-40r</locus></note>
                     <author key="pnd_118551280">Hincmarus archiepiscopus Rhemensis</author>
                     <title>De cavendis vitiis et virtutibus exercendis, ad Carolum Calvum regem</title>
                     <rubric>Incpit epistola Hencmari Remensis episcopi ad Karolum Magnum imperatorem. Domino Karolo regi glorioso Hincmarus nomine</rubric><note>.</note>
                     <incipit>Non merito remorum episcopus ac plebis dei famulus. Mitto vobis sicut iussistis epistolam beati Gregorii ad ragaredum regem Wisigothorum <gap reason="sampling"/> <note><supplied><locus from="9_4v">4v</locus> Schluss der Vorrede</supplied></note> ad uerba epistolę scribenda quam vobis mitti iussistis, nobis est transeundum.</incipit>
                     <msItem>
                        <rubric>Gregorius regaredo regi Wisigothorum. Explere verbis excelle[n]tissime fili non valeo</rubric><note>.</note>
                        <incipit rend="dots-before"> <note><supplied><locus from="9_6r">6r</locus> etwas unterhalb der Mitte hört der Brief des Gregorius auf</supplied></note> et post multa annorum curricula gaudia ęterna concedat <note><supplied>und schliesst ohne Zwischenraum der Brief Hinkmars an König Karl an</supplied></note> et de misericordiae operibus unde inter cetera</incipit>
                        <explicit>per sancti spiritus organum infundat cordibus vestris, qui cum coęterno patre suo in unitate eiusdim <supplied>!</supplied> spiritus sancti vivit et regnat deus, per omnia secula seculorum. Amen.</explicit><lb/>
                     <note><locus from="9_6r">6r</locus> fehlen die letzten beiden Absätze <hi rend="small-caps">Mignes</hi> (<bibl><abbr>PL</abbr> 77, 1056</bibl>), wie dies auch in anderen Handschriften der Fall ist. <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi> Reg. 251,</bibl> <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> Nr. h</bibl></note></msItem>
                     <listBibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Migne</hi>, <abbr>PL</abbr> 125, Sp. 857-930 und 77, Sp. 1052-1055; <hi rend="small-caps">Manitius</hi> (1911), S. 351f.</bibl>
                     </listBibl>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note><locus from="9_40v">40v</locus> leer</note>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc material="chart">
                        <support>Wasserzeichen ähnlich <ref type="watermark">Briquet 1242</ref>, aber grösser, nachgewiesen zwischen <date>1566</date> und <date>1597</date>.</support>
                        <extent>
                           <measure type="leavesCount" n="134">1 Band (9 Stück, 134 Blätter)</measure>
                           <measure type="pageDimensions" n="32-32.5 x 22.5 cm">32-32,5 x 22,5 cm</measure>
                        </extent>
                        <foliation>Bleistiftfoliierung des <date>20. Jh.</date> in der rechten oberen Ecke. Zahl der Blätter: Stück 1: 12 Bll.; Stück 2: 4 Bll.; Stück 3: 4 Bll., Stück 4: 12 Bll., Stück 5: 14 Bll., Stück 6: 16 Bll., Stück 7: 12 Bll., Stück 8: 20 Bll., Stück 9: 40 Bll.</foliation>
                        <collation>Die meisten Stücke sind auf ursprünglich lose, nicht geheftete Lagen geschrieben, Stück 7/8 und 9 bis <date>1938</date> steif broschiert. Die in verkehrter Ordnung broschierten Stücke 7 und 8 sind bei der Katalogisierung (<date>1938</date>) auseinandergenommen und richtig eingeordnet worden.</collation>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout columns="1" writtenLines="31 36">Schriftraum: Stück 1-8: <measure type="written">22 x 11-11,5 cm</measure>, Stück 9: <measure type="written">23 x 16-17 cm</measure>, ungespalten, 31-36 Zeilen.</layout>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc hands="4">
                     <summary>Verschiedene Hände des <date>16. Jahrhunderts</date> (<date>1550-1600</date>).</summary>
                     <handNote>
                        <p>Hand 1: Überschriften zu Stück 1-8 (teilweise auch noch Adresse und Textanfang, <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi> S. 42</bibl>) und vielleicht <locus from="2_1r">Bl. 1r</locus> von Stück 2 (nach <hi rend="small-caps">Perels</hi> zudem gelegentliche Ergänzungen im Text);</p>
                     </handNote>
                     <handNote>
                        <p>Hand 2: Stück 1 und 3 (bei <hi rend="small-caps">Perels</hi> Hand 3); </p>
                     </handNote>
                     <handNote>
                        <p>Hand 3: Stück 2 (ausser <locus from="2_1r">Bl. 1r</locus>) und Stück 4-8 (bei <hi rend="small-caps">Perels</hi> Hand 2; nach <hi rend="small-caps">Perels</hi> ev. weitere Hände in Stück 4-8, jedoch schwierig zu differenzieren);</p>
                     </handNote>
                     <handNote>
                        <p>Hand 4: Stück 9. Alles Kanzleischriften. Nach <hi rend="small-caps">Perels</hi> zudem vereinzelte Randbemerkungen zu Stück 5 und 7/7a von nicht genau bestimmbarer Gelehrtenhand (<bibl>vgl. <hi rend="small-caps">Perels</hi> 1939, S. 42-44</bibl>).</p>
                     </handNote>
                  </handDesc>
                  <bindingDesc>
                     <binding notBefore="1905" notAfter="1935">
                        <p><unclear>Ca. 1920</unclear> in grauen Pappdeckelumschlag mit Rücken aus roher Leinwand und Bindbändern gelegt (nicht erhalten); <date>2011</date> in Konservierungseinband neu gebunden.</p>
                     </binding>
                  </bindingDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <provenance><p>Aus dem <orgName>Museum des <persName role="former_possessor" key="pnd_135925754">Remigius Fäsch</persName></orgName>. Im eigenhändigen Katalog von Fäsch Bl. 156r mit genauer Angabe der neun den Inhalt bildenden Stücke aufgeführt; im Huberschen Verzeichnis der Fäschischen Handschriften als Nr. 56 der "Libri in fol.": "Varia ecclesiastica ex aevo Caroli Magni et fil. rec. manu descripta. Chart. fol." (so auch bei <bibl><hi rend="small-caps">Hänel</hi> S. 656a</bibl>).</p></provenance>
               </history>
               <additional>
                  <adminInfo>
                     <recordHist>
                        <source>
                           <bibl type="not_for_e-codices">Aus: HAN. Verbundkatalog Handschriften - Archive - Nachlässe, <date>2016</date>.</bibl>
                        </source>
                     </recordHist>
                  </adminInfo>
                  <listBibl>
                     <listBibl>
                        <head>Bibliograph. Nachweise</head>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Binz</hi>, Gustav. - Unpublizierte Beschreibung, 8.1.1938</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl>
                        <head>Literatur</head>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Busaeus</hi>, Johannes (Hg.). - Hincmari Rhemenensis Archiepiscopi <gap reason="sampling"/> Epistolae. - Moguntia 1602</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Schroers</hi>, Heinrich. - Hinkmar, Erzbischof von Reims. Sein Leben und seine Schriften. - Freiburg, 1884, Reg. 541, 417, 495, 420, 387 I, 407, 387 II, 358, 251</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Lehmann</hi>, Paul. - Die Mittelalterliche Dombibliothek zu Speyer (Sitzungsberichte der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, phil.-hist. Abteilung, Heft 4). - 1934, S. 36</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Perels</hi>, Ernst. - Die Baseler Hinkmar-Handschrift. In: Zeitschrift für Schweizerische Geschichte, 19 (1939), S. 38-53</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Devisse</hi>, Jean. - Hincmar, archevêque de Reims. - 845-882, 1-3 (Travaux d'histoire éthico-politique 29, 1975/1976)</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Schieffer</hi>, Rudolf. - Hinkmar von Reims (<abbr>TRE</abbr> 15, 1985). - S. 355-360</bibl>
                        <bibl>Hinkmar von Reims. - De cavendis vitiis <gap reason="sampling"/>, hrsg. v. D. Nachtmann (<abbr>MGH</abbr> Quellen zur Geistesgesch. des MAs, 16). - München, 1998, S. 43, 68</bibl>
                        <bibl>Hinkmar von Reims. - De presbyteris criminosis. Ein Memorandum Erzbischof Hinkmars von Reims über straffällige Kleriker. - Ed. Gerhard <hi rend="small-caps">Schmitz</hi> (<abbr>MGH</abbr> Studien und Texte 34). - 2004, S. 2 mit Anm. 5 und S. 65</bibl>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Hartmann</hi>, Martina. - Collectio contra haereticos et de privilegiis multarum sedium : ein bislang übersehenes Werk Hinkmars von Reims in der Centurien-Handschrift ÖB Basel O II 29. - In: Catalogus und Centurien : interdisziplinäre Studien zu Matthias Flacius und den Magdeburger Centurien / hrsg. von Arno <hi rend="small-caps">Mentzel-Reuters</hi> und Martina <hi rend="small-caps">Hartmann</hi>. - Tübingen : Mohr Siebeck, 2008 (Spätmittelalter, Humanismus, Reformation ; 45). - S. 211-231</bibl>
                        <bibl>Karl der Grosse - Charlemagne : [Macht, Kunst, Schätze] / im Auftrag der Stadt Aachen hrsg. von Frank <hi rend="small-caps">Pohle</hi> ... [et al.]. - Dresden : Sandstein Verlag, 2014. Bd. Essays, S. 257 (Abb.); Bd. Katalog, S. 195f. Nr. 224</bibl>
                     </listBibl>
                     <listBibl>
                        <head>Online</head>
                        <bibl>
                           <ref type="crossRef" target="http://www.ub.unibas.ch/digi/a100/kataloge/mscr/mscr03/BAU_5_000110282_cat.pdf">Beschreibung (2.1 MB)</ref>
                        </bibl>
                        <bibl>
                           <ref type="crossRef" target="http://dx.doi.org/10.7891/e-manuscripta-22136">Digitalisat in e-manuscripta</ref>
                        </bibl>
                     </listBibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <!--
         <revisionDesc>
         <change who="" when=""></change>
         </revisionDesc>
      -->
   </teiHeader>
   <text>
      <body>
         <p/>
      </body>
   </text>
</TEI>