<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_kbt-y012_Binotto"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/kbt/y012/Binotto">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title><persName role="author" key="pnd_1089549644">NICOLAUS BERTRUCIUS</persName></title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Brigitte Roux</persName>
						<date when="2026-01-20">20.01.2026</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
				<availability status="restricted" n="copyright">
					<licence>
						<p>Mit freundlicher Genehmigung des <orgName xml:base="https://schwabe.ch/">Schwabe Verlag, Basel, Berlin</orgName>. Das Copyright an der Handschriftenbeschreibung liegt beim Verlag.</p>
					</licence>
				</availability>
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<bibl>PDF vorhanden</bibl>
				<msDesc xml:id="kbt-y012_Binotto" xml:lang="deu">
					<msIdentifier>
						<settlement>Frauenfeld</settlement>
						<repository>Kantonsbibliothek Thurgau</repository>
						<idno>Y 12</idno>
						<altIdentifier type="former">
							<idno>M.24</idno>
						</altIdentifier>
					</msIdentifier>
					<head>
						<title><persName role="author" key="pnd_1089549644">NICOLAUS BERTRUCIUS</persName></title>
						<origPlace>Diözese Konstanz (?)</origPlace>
						<origDate notBefore="1407" notAfter="1407">1407</origDate>
					</head>
					<msContents>
						<msItem>
							<locus from="V1r" to="272r">[1]ra–272rb </locus>
							<author key="pnd_1089549644">Nicolaus Bertrucius</author>
							<title>Collectorium totius fere medicinae. </title>
							<msItem>
								<rubric xml:lang="lat">Incipit collectorium Bertrucii in parte practica medicine</rubric>
							<incipit xml:lang="lat" rend="dots-after"><supplied>Q</supplied>uoniam, ut ait medicorum princeps</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="V14r">[14]rb</locus>
								<rubric xml:lang="lat">Tabula primi libri</rubric>
								<incipit xml:lang="lat" rend="dots-after">Libri primi sunt 4 secciones </incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="1r">1ra</locus>
								<rubric xml:lang="lat">Tractatus primus prime seccionis cuius sunt quatuor capitula</rubric>
								<incipit xml:lang="lat"><supplied>C</supplied>orpus humanum sanabile egrotabile a nobis operabile</incipit>
								<note><locus from="212v">212va</locus></note>
								<quote>Ipsi sit laus omnibus factoribus meliori.</quote>
								<finalRubric>Expletus est liber primus incipit secundus. Exordium in librum secundum</finalRubric>
								<quote>Perambulavimus curam morborum <gap reason="sampling"/></quote>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="213r">213ra</locus>
								<rubric xml:lang="lat">Tabula secundi libri</rubric>
								<incipit xml:lang="lat" rend="dots-after">Libri secundi sunt 4 tractatus</incipit>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="213v">213va</locus>
								<rubric xml:lang="lat">Capitulum 1 de diffinicione et divisione febris</rubric>
								<incipit xml:lang="lat">Febris est calor omnino contrarius naturali </incipit>
								<explicit xml:lang="lat">Et in hoc laborem nostrum complevimus auxilio dei misericordis, cuius nomen sit benedictum in secula seculorum. Amen. </explicit>
								<finalRubric>Explicit liber secundus collectorii. Sequitur eius antidotarium</finalRubric>
							</msItem>
							<bibl>Nicolaus <hi rend="small-caps">Bertrucius</hi>, Collectorium totius fere medicinae, Lyon 1509 [BSB-ID 825335], ira–xivb, xivb–ccliiiirb.</bibl> 
							<note><locus from="54v">54vb</locus> Buch 1, sect. 2, <locus from="82r">82rb</locus> sect. 3, <locus from="199r">199rb</locus> sect. 4. <locus from="212v">212va</locus> Buch 2, <locus from="213v">213va</locus> tract. 1, <locus from="244r">244rb</locus> tract. 2, tract. 2, <locus from="251r">251ra</locus> tract. 3, <locus from="258v">258va</locus> tract. 4.</note>
						</msItem>
						<msItem>
							<locus from="272r" to="278v">272rb-278vb</locus>
							<author key="pnd_1089549644">Nicolaus Bertrucius</author>
							<title>Antidotarium Collectorii.</title><lb/>
							<note>Alphabetisches Register der im vorhergehenden Text beschriebenen Medikamente.</note>
							<rubric xml:lang="lat">Canon tabule infrascripte</rubric>
							<incipit>Ad intelligendum tabule <sic>subscripte</sic> sciendum est <gap reason="sampling"/> <note><locus from="272v">272va</locus></note> Anacardina confectio calefaciens <gap reason="sampling"/> Ponitur capitulo de apoplexia, De methodo. Ars faciendi syropos <gap reason="sampling"/> <note><locus from="278v">278vb</locus></note> Ydromel compositum quod datur in potu <gap reason="sampling"/> Capitulo de litargia, De methodo. Et in hoc scripsimus antidota generalia famosa quibus <sic>usu</sic> fuimus in toto libro precedenti</incipit>
							<explicit>fiet operantibus omnibus copia quam plurima medicandi.</explicit>
							<note>Zuletzt Schreibernotiz:</note>
							<finalRubric>Explicit collectorium in parte prattica medicine, completum anno domini M° cccc° septimo feria tercia ante Iohannis Baptiste apostoli per manus Heinrici dicti Tierli.</finalRubric>
						</msItem>
					</msContents>
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="perg">
								<support>Pergament</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount">284 Blätter</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="25,5 26 × 18 18,5 cm">25,5–26 × 18–18,5 cm</measure>
								</extent>
								<foliation>Ab dem Tractatus primus Foliierung des <date>16. Jhs.</date>: 1–179. 190–278, davor 15 Blätter mit neuerer Bleistiftfoliierung: 1–15, fortlaufend im alt foliierten Teil: 16 (1) – 20 (5).</foliation>
								<collation>
									10 VI<hi rend="sup"><locus from="105v">105</locus></hi> + (VI-1)<hi rend="sup"><locus from="116v">116</locus></hi> + 10 VI<hi rend="sup"><locus from="246v">246</locus></hi> + V<hi rend="sup"><locus from="256v">256</locus></hi> + VI<hi rend="sup"><locus from="268v">268</locus></hi> + (VI-2)<hi rend="sup"><locus from="278v">278</locus></hi>. Nach Bl. <locus from="116v">116</locus> schon vor der Foliierung ein Blatt herausgeschnitten (Textverlust), nach Bl. <locus from="278v">278</locus> ein Blatt herausgeschnitten, letztes Blatt der letzten Lage in den Spiegel geklebt (Falz modern mit Japanpapier geflickt). Am unteren Rand von Bl. <locus from="269r">269</locus> und <locus from="270r">270</locus> sowie dem hinteren Spiegel eine durchgehende Reihe von Punktierungen. Zählung der Lagen am Lagenende: <hi rend="italic">1</hi> (<locus from="V12v">[12]v</locus>) – <hi rend="italic">20</hi> (<locus from="234v">234v</locus>), ausserdem am Lagenanfang: <hi rend="italic">primus</hi> (<locus from="199r">199r</locus>) – <hi rend="italic">se<supplied>cundus</supplied></hi> (<locus from="211r">211r</locus>, radiert). <catchwords>Reklamanten</catchwords>, meist beschnitten, teils ganz abgeschnitten.  
								</collation>
								<condition>Bl. <locus from="V1r">1</locus> stark fleckig, ehemals über die ganze Breite zweimal durchgerissen, modern mit Japanpapier geflickt. Beschädigungen im Schriftraum: Bl. <locus from="2r">2</locus>, <locus from="76r">76</locus>, <locus from="80r">80</locus>, <locus from="109r">109</locus>, <locus from="152r">152</locus> und <locus from="174r">174</locus> Löcher (natürlich, bei der Pergamentherstellung nicht vernäht), Bl. <locus from="115r">115</locus> und <locus from="243r">243</locus> Narben, Bl. <locus from="143r">143</locus> und <locus from="155r">155</locus> Nähte. Von Bl. <locus from="196r">196</locus> wurde etwa auf halber Höhe ein dreieckiges Stück aus dem äusseren Rand geschnitten. </condition>
							</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="2" writtenLines="37 48">
									Begrenzung der Spalten mit Tinte, kleine Markierungsschnitte am Rand erhalten, Schriftraum <measure type="written">19–19,5 × 13</measure>, zweispaltig (6), 37–48 Zeilen.
								</layout>
							</layoutDesc>
						</objectDesc>
						<handDesc hands="1">
							<handNote script="cursiva">
								<p>
									Ältere gotische Buchkursive von einer Hand.
								</p>
							</handNote>
						</handDesc>
						<decoDesc>
							<decoNote>
								Rote Strichelung, Zitate abschnittsweise rot unterstrichen, rote Überschriften (mit Vorgaben am Seitenrand). Abwechselnd rote und blaue, 2–5zeilige Lombarden mit Punktverdickungen, teils mit Fadenausläufern, vereinzelt nicht ausgeführt (dort teils Vorzeichnungen mit Stift). <locus from="V1r">[1]ra</locus> und <locus from="1r">1ra</locus> Platz für je eine 6zeilige Initiale ausgespart.<locus from=""></locus>
							</decoNote>
						</decoDesc>
						<additions><list>
							<item>Korrekturen von der Hand des Schreibers, z. B. <locus from="V5r">[5]ra</locus>, <locus from="63v">63vb</locus>, <locus from="127v">127va</locus>, <locus from="200r">200ra</locus>, <locus from="264r">264ra</locus>; zwei rubrizierte Ergänzungen <locus from="54v">54vb</locus> und <locus from="177r">177rb</locus>. Vereinzelt Handweiser und Notazeichen, z. B. <locus from="84r" to="84v">84rb–84va</locus>, <locus from="173r" to="173v">173rb–173va</locus>.</item> 
							<item>Von einer Hand des <date>16. Jhs.</date> abschnittsweise Marginalien zur Erschliessung des Inhalts und Querverweise, z. B. <locus from="V6v" to="V12r">[6]vb–[12]rb</locus>, <locus from="86v" to="87r">86va–87rb.</locus> Wohl von derselben Hand stammen auch die Foliierung und die Blattangaben in den Verzeichnissen; ausserdem korrigierte sie eine falsche Überschrift <locus from="124r">124ra</locus>.</item> 
							<item>Von einer Hand des <date>19. Jhs.</date> Bl. <locus from="V1r">[1]r</locus> in Rot: <quote>Scriptum a. 1407</quote>.</item></list></additions>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="1400" notAfter="1499">
								<p>
									<date>1978</date> restauriert von <persName role="restorer">Louis Rietmann</persName> (<placeName>St. Gallen</placeName>), vgl. Etikette auf dem <locus from="Hintere_Innenseite">hinteren Spiegelblatt</locus>, Restaurierungsbericht liegt vor. Mit weissem, aussen ehemals wohl einfarbig bemaltem Leder bezogene <locus from="Vorderseite">Holzdeckel</locus>, <date>15. Jh.</date>, stark verfärbt, Streicheisenlinien. Zwei nach vorne greifende Langriemenschliessen, im Vorderdeckel Messingstifte, alles modern rekonstruiert. Vorderdeckel entlang der alten Stiftlöcher auf der ganzen Höhe gebrochen, Bezugsleder gerissen. <locus from="Buchrücken">Rücken</locus> mit hellem Leder modern rekonstruiert. Kapitale mit ungefärbtem Garn umwickelt.</p> 
								<p>Spiegelblätter Pergament, vorne neu, Rand um die erste Lage gebunden. Das ehemalige <locus from="N1r">vordere Spiegelblatt</locus> wurde neu als fliegendes Blatt an den hinteren Spiegel geklebt, <locus from="N1v">Fragment</locus>: deutschsprachiger Schuldbrief von <date>1404</date>, beschnitten. Schriftseite ehemals verdeckt: Abklatsch des Textes von <locus from="V1r">[1]rb</locus> auf der <locus from="N1r">freien Rückseite</locus>, ausserdem (heute unten um 180° gedreht): <quote>Magister Petrus Hemmerlis</quote>.<date></date>
								</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
					</physDesc>
					<history>
						<origin><p>Die ganze Hs. wurde von <persName role="scribe">Heinrich Tierli</persName> (zu ihm <bibl>CMD-CH 2, S. 223</bibl>) geschrieben, <locus from="278v">278vb</locus> Kolophon mit Datierung auf den <date>21. Juni 1407</date>.</p></origin>
						<provenance><p>Mehrere Besitzeinträge, auf dem ehemaligen vorderen Spiegelblatt: <quote>Magister Petrus Hemmerlis</quote>.</p></provenance>
						<provenance><p>Von jüngerer Hand, <date>15. Jh.</date>, Bl. <locus from="278v">278vb</locus>: <quote>Hic liber pertinet Leonhardo Hemerly de Constancia.</quote></p></provenance>
						<provenance><p><locus from="V1r">[1]r</locus>: <quote>Sum Bernhardi Stoppelii m[edicinae] doctoris 1630</quote> (1625 als Lehnvogt von <placeName>Wil</placeName> erwähnt, vgl. <ref type="altMs">Stiftsarchiv St. Gallen, Urk. YYY4 Nr. 4c</ref>).</p></provenance>
						<acquisition>
							Spätestens seit <date>1858</date> unter der Signatur M.24 in der Kantonsbibliothek Thurgau, vgl. <hi rend="small-caps">Katalog</hi> (siehe ‹Literatur›).
						</acquisition>
					</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl><persName>Dario Binotto, Dörthe Führer, Pauline Jacsont, Mikkel Mangold, Laura Glöckler, Joana Keller, Rudolf Gamper</persName>, Katalog der mittelalterlichen Handschriften der Kantonsbibliothek Thurgau, Basel, <date>2025</date>, S. 59-61.</bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
							<bibl><hi rend="small-caps">Katalog</hi> 1858, S. 91;</bibl> 
							<bibl><hi rend="small-caps">Katalog Suppl.</hi> 1864, S. 81;</bibl> 
							<bibl><hi rend="small-caps">Katalog</hi> 1886, S. 151 und 215;</bibl> 
							<bibl><hi rend="small-caps">Bruckner</hi>, Scriptoria 10, Taf. XXI;</bibl> 
							<bibl><abbr>CMD-CH</abbr> 2, Nr. 313, S. 115, 223;</bibl> 
							<bibl>Marilyn <hi rend="small-caps">Nicoud</hi>, Les régimes de santé au Moyen Âge. Naissance et diffusion d’une écriture médicale en Italie et en France (XIIIe–XVe siècle), Rom 2007, S. 828, Nr. 136.</bibl>
						</listBibl>
					</additional>
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
