<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
	version="5.1"
	xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
	xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
	xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
	xml:lang="deu"
	xml:id="eCod_bbb-0234"
	xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/bbb/0234">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title><persName role="author" key="pnd_118519514">Cassiodorus</persName>: Institutiones, lib. II; Tractatus de quattuor elementis; <persName role="author" key="pnd_118505114">Augustinus</persName>: Excerpta; <persName role="author" key="pnd_118502026">Alcuinus</persName>: Dialectica; <persName role="author" key="pnd_102382603">Audax Grammaticus</persName>: Excerpta.</title>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>Elektronische Version nach TEI P5.1</edition>
				<respStmt>
					<resp>Konvertierung nach TEI: <persName>Marina Bernasconi</persName>
						<date when="2014-09-09">9.9.2014</date>
					</resp>
					<name>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
				<availability status="restricted" n="cc-by">
					<licence target="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/">
						<p>Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0)</p>
					</licence>
				</availability>
				</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<msDesc xml:id="bbb-0234" xml:lang="deu">
					<msIdentifier>
						<settlement>Bern</settlement>
						<repository>Burgerbibliothek</repository>
						<idno>Cod. 234</idno>
						</msIdentifier>
					<head>
						<title><persName role="author" key="pnd_118519514">Cassiodorus</persName>: Institutiones, lib. II; Tractatus de quattuor elementis; <persName role="author" key="pnd_118505114">Augustinus</persName>: Excerpta; <persName role="author" key="pnd_118502026">Alcuinus</persName>: Dialectica; <persName role="author" key="pnd_102382603">Audax Grammaticus</persName>: Excerpta.</title>
						<origPlace>Teil I (<note><locus from="1r" to="53v">f. 1–53</locus></note>): Deutschland: Fulda</origPlace>
						<origPlace>Teil II (<note><locus from="54r" to="69v">f. 54–69</locus></note>): Westfrankreich: Reims (?)</origPlace>
						<origDate notBefore="0825" notAfter="0849">Teil I (<note><locus from="1r" to="53v">f. 1–53</locus></note>): Zweites Viertel 9. Jh.</origDate>
						<origDate notBefore="0800" notAfter="0832">Teil II (<note><locus from="54r" to="69v">f. 54–69</locus></note>): Erstes Drittel 9. Jh.<lb/>
							<note>Auf der leeren Eingangsseite von Teil I (<locus from="1r">f. 1r</locus>) und auf dem drittletzten Blatt von Teil II (<locus from="67r">f. 67r</locus>) sind von gleicher Hand im <date>9 Jh.</date> die Initialen <hi rend="italic">P</hi> und <hi rend="italic">T</hi> (?) eingezeichnet worden: es waren also damals die zwei Teile schon vereinigt.</note></origDate>
					</head>
					
					<physDesc>
						<objectDesc form="codex">
							<supportDesc material="perg">
								<support>Pergament (Kalb, schlechte Stücke). Ungleichmässiger Blattrand, oberer Teil meist zerstört, gegen Ende nur noch Bruchstücke von Blättern.
								</support>
								<extent>
									<measure type="leavesCount" n="69">69 Blatt</measure>
									<measure type="pageDimensions" n="29.5 x 21.5 cm"><lb/>Teil I: 29,5 x 21,5 cm<lb/>
										Teil II: [ca. 29] x 21,5 cm; ursprüngliche Höhe nicht mehr bestimmbar.</measure>
								</extent>
								<foliation>Moderne Foliierung: 1–69, jeweils auf dem recto oben rechts; in Teil II (<locus from="54r" to="69v">f. 54–69</locus>) zusätzliche moderne Foliierung 1–16, unten rechts.</foliation>
								<collation>
									4 IV<locus from="32v" rend="sup">32</locus> + (IV+1)<locus from="41v" rend="sup">41</locus> + IV<locus from="49v" rend="sup">49</locus> + (I+2)<locus from="53v" rend="sup">53</locus> [defekte Lage] + 2 IV<locus from="69v" rend="sup">69</locus>. Zwischen <locus from="40v">f. 40</locus> und <locus from="41r">41</locus> ist ein Blatt ausgeschnitten (kein Textverlust); <locus from="50r">f. 50</locus> und <locus from="51r">51</locus> sind Einzelblätter (verbunden), <locus from="52r" to="53v">f. 52–53</locus> ein Doppelblatt – der Rest der Lage fehlt; <locus from="56r">f. 56</locus> wurde bei der Restaurierung irrtümlich vor <locus from="55r">f. 55</locus> eingebunden. In Teil I jeweils auf dem letzten Blatt römische <term>Lagensignaturen</term> <quote>I–VI</quote>; in Teil II alte <term>Lagensignatur</term> <quote>7</quote> auf <locus from="61v">f. 61v</locus>.
								</collation>
								<condition>Die oberen Blattränder bzw. -hälften sind infolge alter Schädigung durch eine unbestimmte Flüssigkeit (Öl?) sowie ev. Folgeschäden durch Schimmel gegen hinten zunehmend zerstört. Die rote Tinte ist generell, die braune Tinte in Teil II stark abgerieben und verblasst.<lb/>
									Restauriert <date>1987/88</date>: Die Fehlstellen wurden mit Pergament ergänzt und die Seiten flächig mit Goldschlägerhaut laminiert; durch die grossflächige Restaurierung ist das Pergament stark wellig geworden.</condition>
							</supportDesc>
							</objectDesc>
						<additions><p><locus from="2r">2r</locus> unten Schwarzer Rundstempel <stamp><hi rend="italic">Bibliotheca Bernensis</hi></stamp>, 42 mm (<date>um 1700</date>), oben rechts <quote>Ms. 234</quote>.</p></additions>
						<bindingDesc>
							<binding notBefore="2004" notAfter="2004">
								<p><locus from="Vorderseite">Restaurierungseinband</locus> <date>2004</date>: weisses Schweinsleder auf Pappdeckel (<measure type="binding">30,5 x 22,5 cm</measure>). Buchblock auf 5 Bünde geheftet, keine Kapitalen. Kein Rückentitel, <locus from="Buchrücken">unten</locus> modernes Signaturschild <quote>Cod. 234</quote>. Keine Vorsatz- und Nachsatzblätter.<lb/>
									Vorgängereinband: <placeName>Bern</placeName>, <date>um 1700</date>. Mit hellem Pergament überzogene <locus from="Vorderseite_a">Pappdeckel</locus> (<measure type="binding">31 x 21,5 cm</measure>), Buchrücken aus hellem Pergament. Buchblock ursprünglich auf 3 doppelte Hanfbünde geheftet; als Rückenverstärkung dienten zwei <locus from="V9">Pergamentfragmente</locus> einer französischen Handschrift (<date>14./15. Jh.</date>). Rückentitel von der Hand des Berner Oberbibliothekars <persName role="librarian" key="pnd_129277916">Marquard Wild</persName> (<date>1661–1747</date>) <quote>Cassiodori Logica, Mathematica et Astronomica</quote>, verblasst; unten modernes Signaturschild <quote>Mscpt. 234</quote>. Je 3 <locus from="V1">Vorsatz</locus>- und <locus from="N1">Nachsatzblätter</locus>, die äusseren beiden jeweils in den Spiegel geklebt; <watermark>Berner Wasserzeichen</watermark>.
								</p>
							</binding>
						</bindingDesc>
					</physDesc>
					<history>
						<provenance><p><persName role="former_possessor" key="pnd_101087934">Daniel, Pierre</persName> (<date>1530–1603</date>): Zahlreiche Randnotizen (v.a. Autorennamen) von seiner Hand.</p></provenance>
						<acquisition><p>Aufgrund der Erwähnung im Katalog von <persName>Samuel Hortin</persName> (<date>ca. 1589–1652</date>) stammt die Handschrift aus dem Besitz von <persName role="former_possessor" key="pnd_117618349">Jacques Bongars</persName> (sein Namenszug fehlt jedoch). <date>1632</date> durch die Schenkung seines Erben <persName role="former_possessor" key="pnd_128869453">Jakob Graviseth</persName> (<date>1598–1658</date>) in die Berner Bibliothek gelangt.</p>
						</acquisition>
					</history>
					<additional>
						<adminInfo>
							<recordHist>
								<source>
									<bibl type="edited">Homburger, Otto: Die illustrierten Handschriften der Burgerbibliothek Bern. Bd. 1. Bern 1962. S. 87–88. Redigiert und ergänzt von Florian Mittenhuber, August <date>2014</date>.</bibl>
								</source>
							</recordHist>
						</adminInfo>
						<listBibl>
							<listBibl>
								<head>Kataloge</head>
									<bibl><hi rend="small-caps">Hortin</hi>, Samuel: Clavis bibliothecae Bongarsianae MDCXXXIIII. Bern 1634 [= BBB Cod. A 5], S. 33: [Sign.] <hi rend="italic">XV.12</hi>: [<hi rend="italic">Cassiodorus: 4. De artibus et disciplinis</hi> (zu Cod. 212)] <hi rend="italic">5. aliud opus, mire deformatum, 4°</hi>.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Wild</hi>, Marquard: Catalogus Librorum Bibliothecae Civicae Bernensis MDCIIIC. Bern 1697 [= BBB Cod. A 4], f. 29r: <hi rend="italic">234</hi>. <hi rend="italic">Cassiodori Logica, Mathematica et Astronomica. f[ol.]</hi>.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Engel</hi>, Samuel: Manuscripta A[nno] 1740. Bern 1740 [= BBB Mss.h.h. III 110], f. 18v: <hi rend="italic">234. Cassiodori Logica, Mathematica et Astronomica; fere inutilis et putredine corruptus. m[embr.]</hi>.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Sinner</hi>, Johann Rudolf: Catalogus codicum mss. bibliothecae Bernensis. Bd. 1. Bern 1760, S. 332.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Hagen</hi>, Hermann: Catalogus Codicum Bernensium. Bern 1875, S. 278–279.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Homburger</hi>, Otto: Die illustrierten Handschriften der Burgerbibliothek Bern. Bd. 1. Bern 1962. S. 87–88.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Pellegrin</hi>, Élisabeth: Notices de manuscrits contenant de textes classiques latins de la Bibliothèque de la Bourgeoisie de Berne. Bern, um 1960 [unpubliziertes Typoskript].</bibl>
							</listBibl>
							<listBibl>
								<head>Literatur zur Handschrift (Auswahl):</head>
								<bibl><hi rend="small-caps">Bischoff</hi>, Bernhard: Katalog der festländischen Handschriften des neunten Jahrhunderts. Teil I: Aachen–Lambach. Wiesbaden 1998, hier S. 118 (Nr. 558–559).</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Janner</hi>, Sara / <hi rend="small-caps">Jurot</hi>, Romain: Die handschriftliche Überlieferung der Werke des heiligen Augustinus. Bd. 9.1–2 Schweiz. Wien 2001, hier 9.2, S. 64–65.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi>, Roger A. B.: Cassiodori senatoris institutiones. 2. Aufl. Oxford 1961, hier S. XXXI–XXXII.</bibl>
							</listBibl>
						</listBibl>
					</additional>
					<msPart xml:id="bbb-0234-I">
						<altIdentifier type="partial">
							<idno>I</idno> <note>(f. <locus from="1r" to="53v">1-53</locus>)</note>
						</altIdentifier>
						<head>
							<origDate notAfter="0825" notBefore="0849">Zweites Viertel 9. Jh.</origDate>
							<origPlace>Deutschland: Fulda</origPlace>
						</head>
						<msContents>
							<summary><locus from="1r" to="53v">1r–53v</locus> <persName role="author" key="pnd_118519514">Cassiodorus</persName>: Institutiones, lib. II; Tractatus de quattuor elementis; <persName role="author" key="pnd_118505114">Augustinus</persName>: Excerpta.</summary>
							
							<msItem n="1">
								<author key="pnd_118519514">Cassiodorus</author>
								<title>Institutiones, liber II, versio Δ.</title><lb/>
								<msItem>
									<listBibl>
								<head>Editionen:</head>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 63: <hi rend="small-caps">Migne</hi>, Jacques-Paul (Hg.): Boetii, Ennodii Felicis, Trifolii presbyteri, Hormisdae papae, Elpidis Uxoris Boetii opera omnia. Paris 1847 [= Patrologiae cursus completus ... Series Latina Bd. 63].</bibl>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 64: <hi rend="small-caps">Migne</hi>, Jacques-Paul (Hg.): Manlii Severini Boetii opera omnia … Tomus posterior. Paris 1847 [= Patrologiae cursus completus ... Series Latina Bd. 64].</bibl>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 70: <hi rend="small-caps">Migne</hi>, Jacques-Paul (Hg.): Magni Aurelii Cassiodori senatoris … opera omnia … Tomus posterior. Paris 1865 [= Patrologiae cursus completus ... Series Latina Bd. 70].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Halm</hi>, Karl: Rhetores Latini minores. Leipzig 1868.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi>, Roger A. B.: Cassiodori senatoris institutiones. 2. Aufl. Oxford 1961.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Folkerts</hi>, Menso: „Boethius“ Geometrie II: ein mathematisches Lehrbuch des Mittelalters. Wiesbaden 1970.</bibl>
									</listBibl>
								</msItem>
								
								<msItem>
								<locus from="1r">1r</locus> 
								<title>Federproben</title>
								<note>Initiale <quote>P</quote> (zweiteiliges Geflecht auf tintengefülltem Grund, im <quote>P</quote>-Bogen angedeutete Ranke), darunter der Schriftzug <quote>Cassiodorus</quote>; dreimal <quote><sic>aerumpam</sic>  montes iucunditatem</quote> (beim letzten Mal folgt <quote>quia de tuo</quote>; vgl. <bibl>Corpus Antiphonalium Officii, Nr. 2675</bibl>); ausserdem <quote>omnis h(om)o p(r)imu(m) [bonum vinum ponit]</quote> (<date>13. Jh.</date>, in Reimser Handschriften häufiges Bibelzitat: Io, 2,10); links oben <quote>rector</quote> von irischer Hand.</note>
							</msItem>
							<msItem>
								<locus from="1v">1v</locus> 
								<title>Inhaltsverzeichnis</title> <note>(radiert, mit UV lesbar):</note> 
								<rubric>Liber Cassiodori Senatoris humanarum litterarum, qui scribitur de Artibus et Disciplinis secularium studiorum, hoc est de Grammatica, de Rhetorica, de Dialectica, de Philosophia, de Mathematica, de Arithmetica, de Geometrica, de Astronomia, de Musica.</rubric> 
								<note>(vgl. <bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXVI</bibl>) und Federprobe.</note><lb/>
								<note><hi rend="bold">Bemerkungen zum Inhalt:</hi><lb/>
							Da der Text Cassiodors erst auf <locus from="2r">f. 2r</locus> beginnt und im Gegensatz zu <ref type="mss" cRef="bbb-0212" rend="no-link">Cod. 212</ref> (der genau dieselben Stücke bietet) die dort durch Unziale ausgezeichnete Überschrift mitsamt der Aufzählung der 9 (sic!) <quote>artes liberales</quote> fehlt, möchte man annehmen, dass das erste Blatt ursprünglich zu deren Aufnahme bestimmt war. Dies wird dadurch bestätigt, dass auf <locus from="1v">f. 1v</locus> die Inhaltsangabe, die in der Vorlage vermutlich in auszeichnender Schrift wiedergegeben war, in der angelsächsischen Minuskel des Gesamttextes anspruchslos notiert worden ist. Ob das <locus from="1r">f. 1r</locus> in schöner Rustica eingetragene und darunter federprobenartig kopierte Wort <quote>Cassiodori</quote> als Anfang des nicht weiter ausgeführten Buchtitels angesehen werden darf oder aus der Vorlage kopiert ist, bleibt unsicher.</note>
							</msItem>
							
							<msItem>
								<locus from="2r" to="44v">2r–44v</locus>
								<author key="pnd_118519514">Cassiodorus</author>
								<title>Institutiones, liber II, versio Δ.</title>
							<msItem>
								<locus from="2r">2r</locus> 
								<title>Praefatio 3–5.</title>
								<incipit>&gt;I&lt;ntentus nobis est de arte grammatica</incipit>
								<explicit>maiorum dicta percipiat.</explicit> 
								<finalRubric>Explicit praefatio.</finalRubric><lb/>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 91–93.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="2r" to="3r">2r–3r</locus> 
									<title>De Grammatica 1–3.</title> 
									<rubric>Incipit institutio de arte Grammatica.</rubric>
									<incipit>Grammatica a litteris nomen accepit</incipit> 
									<explicit>aut fors neglexi.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 93–96.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="3r" to="4v">3r–4v</locus>
									<title>Excerpta Quintilianea.</title> 
									<rubric>Nominis partes.</rubric>
								<incipit>Qualitas ΠΟΙΟΤΗΣ <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> persona ΠΡΟΣΩΤΕΝ. – Inter orationes rhetoricas observandum <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> per ordines temporum acta narrantur. &gt;Incipit in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. – Nunc ad artis rhetoricae <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> tractata dilatatur.&lt; Qualitas generalis</incipit> 
									<explicit>ad factum peragit.</explicit><lb/>
									<note><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXVI; <hi rend="small-caps">Halm</hi> 1868, S. 501–504; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 97, 99.</note>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="5r" to="7v">5r–7v</locus>
									<title>De Rhetorica 1–17.</title> 
									<incipit>Rhetorica dicitur a copia</incipit>
									<explicit>&gt;suae qualitate promeretur.&lt;</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 97–108.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="7v" to="12r">7v–12r</locus> 
									<title>De Dialectica 1–14.</title> 
									<rubric>De Dialectica.</rubric>
									<incipit>Dialectica primi philosophi</incipit> 
									<explicit>agnoscere debeamus. Ac prius de dialectis dicendum est.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 109–124.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="12r" to="23r">12r–23r</locus>
									<title>Excerpta Boethica (De differentiis topicis I, II, IV).</title>
									<incipit><note>(<locus from="12r">12r</locus>)</note> Propositio est oratio <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> diligentius disseruimus. <note>(<locus from="13r">13r</locus>)</note> Argumentum est oratio <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> de reliquis explicemus. <note>(<locus from="14r">14r</locus>)</note> Syllogismorum vero alii <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> supplet ac perficit. <note>(<locus from="15r">15r</locus>)</note> Omnes igitur loci <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> differentiae esse dicuntur. Themistii loci dialectici explicit. Nunc ad rhetoricos veniamus. Marci Tullii divisio locorum rethoricorum <gap reason="sampling"></gap> <note>(<locus from="20r">20r</locus>)</note> vel a conparatione parium. &gt;De Rhetorica.&lt; Rhetorica oratio habet partes sex <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> commissum esse defenditur. <note>(<locus from="21r">21r</locus>)</note> Atque haec hactenus. &gt;Nunc de inventione tractandum est.&lt; Etenim prius</incipit> 
										<explicit>hic ex contrario.</explicit><lb/>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 64, 1174C–1176A, 1180C–1182D, 1183C–1185B, 1186D–1196A, 1203C, 1208C–1210B, 1212A–1216C; vgl. <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXVII (2).</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="23r" to="23v">23r–v</locus> 
									<title>De Dialectica 17–20.</title> 
									<incipit>Memoriae quoque condendum est</incipit>
									<explicit>quae aliter evenire non possunt.</explicit> 
									<finalRubric>Explicit.</finalRubric><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 127–130.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="23v" to="24v">23v–24v</locus>
									<title>Tractatus de topicis.</title> 
									<rubric>Item de topicis.</rubric>
									<incipit>Topica sunt argumentorum sedes</incipit>
									<explicit>post quae nemo creditur velle mentiri.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 164–167, vgl. S. XXV (2)</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="24v" to="26v">24v–26v</locus>
									<title>Tractatus de syllogismis et paralogismis.</title> 
									<rubric>De Syllogismis.</rubric>
									<incipit>Prima figura modos habet IIII</incipit> 
									<explicit>quia particularibus similes sunt.</explicit><lb/>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 70, 1192C–1195A; vgl. <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXV (3).</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="26v" to="27r">26v–27r</locus>
									<title>Tractatus de propositionum modis.</title>
									<incipit>Omnes propositiones his modis constant</incipit>
									<explicit>non Plato non iustus non est.</explicit><lb/>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 70, 1195B–1196A; vgl. <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXV (5).</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="27r" to="30r">27r–30r</locus>
									<title>Excerpta de dialecticis locis.</title> 
									<rubric>De dialecticis locis breviter aliqua dicenda sunt <gap reason="sampling"></gap></rubric>
								<incipit></incipit>
								<explicit>expleti esse noscuntur.</explicit> 
									<finalRubric>Explicit.</finalRubric><lb/>
								<bibl>Ähnlich <abbr>PL</abbr> 64, 1185A und 1186D; vgl. <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXV (7).</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="30v">30v</locus>
									<title>De Dialectica 21–22.</title>
									<rubric>D<supplied rend="italic">e Mathematica.</supplied></rubric>
									<incipit>Mathema<supplied rend="italic">tica, quam latine possumus dicere</supplied> doctrinalem</incipit> 
									<explicit>ac breviter disserere debeamus.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 130–132.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="30v" to="33v">30v–33v</locus> 
									<title>De Arithmetica 1–7.</title> 
									<rubric>De Arithmetica.</rubric>
									<incipit>Scriptores saecularium litterarum</incipit>
									<explicit>quid secundo facere debeamus.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 132–141.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="33v" to="39v">33v–39v</locus>
									<title>Excerpta Boethica (De Arithmetica I, 1–3, 6–11, 13–18).</title> 
									<rubric>Breviarium ex libro arithmeticae disciplinis cum capitulis suis.</rubric>
									<incipit rend="dots-before">Sapientia est earum rerum</incipit> 
									<explicit>est sibi ipsi aequalis.</explicit><lb/>
								<bibl>Ähnlich <abbr>PL</abbr> 63, 1079D–1096D; vgl. <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXVII.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="39v" to="42r">39v–42r</locus>
									<title>De Musica 1–11.</title>
									<rubric>De Musica disciplina.</rubric>
									<incipit>Nunc veniamus ad Musicam <gap reason="sampling"></gap> Gaudentius quidam, de Musica scribens</incipit> 
									<explicit>huius qualitatis applicari.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 142–150.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="42r" to="42v">42r–v</locus>
									<title>De Geometria 1–3.</title>
									<incipit>Geometria latine dicitur terrae dimensio</incipit>
									<explicit>intellegentiae claritate cognoscitur.</explicit><lb/>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 150–152.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="42r" to="43v">42v–43v</locus>
									<title>Excerpta Boethica (Geometria I, lib. III).</title> 
									<rubric>Principia geometricae disciplinae. Punctum est,</rubric>
									<incipit>cuius pars nulla est</incipit>
									<explicit>sumptio extremorum mediis intermissis.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 169–172; <hi rend="small-caps">Folkerts</hi> 1970, S. 177–185, 189–191.</bibl>
							</msItem>
							<msItem>
									<locus from="43r" to="44v">43v–44v</locus>
									<title>De Geometria 4; De Astronomia 1–4.</title>
									<rubric>De Astronomia.</rubric>
									<incipit>Astronomia superest</incipit>
									<explicit>de hac arte sentiri. Explicit amen.</explicit><lb/>
									<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 152–157.</bibl>
							</msItem>
							</msItem>
								</msItem>
								
								<msItem n="2">
									<title>Anonymus: Tractatus de quattuor elementis.</title>
									<listBibl>
										<head>Edition:</head>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi>, Roger A. B.: Cassiodori senatoris institutiones. 2. Aufl. Oxford 1961.</bibl>
									</listBibl>
									<note>(<locus from="44v" to="45v">44v–45v</locus>)</note> 
									<title>Tractatus de quattuor elementis.</title>
									<incipit>Nunc cerne ut media mundi corpora</incipit> 
									<explicit><supplied rend="italic">haec elementorum colligativ</supplied>a cogna<supplied rend="italic">tio.</supplied></explicit><lb/>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. 167–168.</bibl>
								</msItem>
								
								<msItem n="3">
									<author key="pnd_118505114">Augustinus</author>
									<title>Excerpta varia.</title>
								<listBibl>
									<head>Editionen:</head>
								<bibl><abbr>PL</abbr>: <hi rend="small-caps">Migne</hi>, Jacques-Paul (Hg.): Sancti Aurelii Augustini, Hipponensis Episcopi, Opera omnia. Paris 1841–1902 [= Patrologiae cursus completus ... Series Latina Bd. 32–47].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Zycha</hi>, Joseph: Sancti Aurelii Augustini De genesi ad litteram libri duodecim ... Prag/ Wien/ Leipzig 1894 [= CSEL, Bd. 28].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Hoffmann</hi>, Emanuel: Sancti Aurelii Augustini episcopi De civitate Dei libri XXII. Prag/ Wien/ Leipzig 1899 [= CSEL, Bd. 40.1].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Zycha</hi>, Joseph: Sancti Aurelii Augustini De fide et symbolo, De fide et operibus ... Prag/ Wien/ Leipzig 1900 [= CSEL, Bd. 41].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Knöll</hi>, Pius: Sancti Aurelii Augustini … De ordine libri duo … Wien/ Leipzig 1922 [= CSEL, Bd. 63].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Green</hi>, William M.: Augustinus. De doctrina Christiana libri IV. Wien 1963 [= CSEL, Bd. 80].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Green</hi>, William M.: Sancti Aurelii Augustini … De ordine … Turnhout 1970 [= CCSL, Bd. 29].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Martin</hi>, Joseph: Sancti Aurelii Augustini De doctrina christiana. Turnhout 1962 [= CCSL, Bd. 32].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Dombart</hi>, Bernard/ <hi rend="small-caps">Kalb</hi>, Alphons: Sancti Aurelii Augustini De civitate Dei libri XI–XXII. Turnhout 1955 [= CCSL, Bd. 48].</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi>, Roger A. B.: Cassiodori senatoris institutiones. 2. Aufl. Oxford 1961.</bibl>
								</listBibl>
								
									<note><locus from="45v" to="53v">45v–53v</locus></note> 
									<author key="pnd_118505114">Augustinus</author>
									<title>Excerpta varia [unvollständig].</title>
								<msItem>
									<locus from="45v" to="46r">45v–46r</locus>
									<title>De doctrina Christiana II, xxxi(48)–xxxiv(52).</title>
									<incipit><supplied rend="italic">Ex libro secundo sancti Augustini de christiana doctrina de sophismatibus falsae conclusionis excerptum. Sunt multa quae appellantur sophismata, falsae conclu</supplied>siones rationum, et plerumque</incipit> 
									<explicit>etiam ipsae certe fiant necesse est.</explicit><lb/>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 34, 58–60; <hi rend="small-caps">Martin</hi> 1962, S. 66–69; <hi rend="small-caps">Green</hi> 1963, S. 67–70; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 263; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 32 (recte 42); <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXX.</bibl>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="46r" to="49v">46r–49v</locus>
									<title>De doctrina Christiana IV, i(2)–xxi(45) <supplied>Auszüge</supplied>.</title>
									<rubric>Ex libro quarto sancti Augustini de doctrina christiana, ubi contemperat dicta beati Pauli apostoli cum praeceptis rethoricorum per membra sive circuitus vel de tribus generibus dicendi, id est grandi submisso et temperato cum exemplis suis et unum exemplum ex libro Amos prophetae.</rubric>
									<incipit>Primo itaque exspectationem legentium qui forte me putant</incipit> 
									<explicit>altitudinem quaerat.</explicit><lb/>
									<bibl><abbr>PL</abbr> 34, 98–111; <hi rend="small-caps">Martin</hi> 1962, S. 116–151; <hi rend="small-caps">Green</hi> 1963, S. 118–153; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 263; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 42; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXX.</bibl>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="51r" to="51v">51r–v</locus> 
									<title>Contra Mendacium x(23–24).</title> 
									<rubric>Ex libro sancti Augustini contra Priscillianistas ad locum, ubi de tropis mire loquitur.</rubric>
									<incipit>Non est ergo mendacium, cum silentio absconditur verum</incipit> 
									<explicit>sed aliena peccata portavit.</explicit><lb/>
									<bibl><abbr>PL</abbr> 40, 533–534; <hi rend="small-caps">Zycha</hi> 1900, S. 499–591; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 304; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 79; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXX.</bibl>
								</msItem>
								<msItem>
									<note>(<locus from="51v">51v</locus>, <locus from="50r" to="50v">50r–v</locus>, <locus from="52r">52r</locus>)</note>
									<title>De Musica I, 19–26.</title> 
									<rubric>Ex libro primo sancti Augustini de musica.</rubric>
									<incipit>Ab ipso principio numerorum capiamus</incipit> 
									<explicit>quam ceteris numeris convenit.</explicit><lb/>
									<bibl><abbr>PL</abbr> 32, 1094–1098; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 258; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 80; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="52r" to="53r">52r–53r</locus>
									<title>De ordine II, v(14), xiv(41)–xviii(48); De immortalitate animae iv(5).</title> 
									<rubric>Ex libro sancti Augustini de ordine.</rubric>
									<incipit>Nonne hic quoque ordo ipse laudabitur in musica in geometrica <gap reason="sampling"></gap>–<gap reason="sampling"></gap> sine ullo deducatur errore. Igitur ratio, quae in rhythmis</incipit> 
									<explicit>quam numerum esse rationem. Quis enim, ut alia omittam, <gap reason="sampling"></gap> non in ista ratione constare.</explicit><lb/>
									<bibl><abbr>PL</abbr> 32, 1001, 1014–1017, 1024; <hi rend="small-caps">Green</hi> 1970, S. 115, 129–133; <hi rend="small-caps">Knöll</hi> 1922, 156, 175–180; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 255; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 82; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
								</msItem>
								<msItem>
									<locus from="53r">53r</locus>
									<title>De civitate Dei XI, 30.</title> 
									<rubric>Ex libro civitatis dei undecimo sancti Augustini.</rubric>
									<incipit>Unde ratio numeri contempnenda non est</incipit> 
									<explicit>et pondere disposuisti.</explicit><lb/>
									<bibl><abbr>PL</abbr> 41, 344; <hi rend="small-caps">Dombart/Kalb</hi> 1955, S. 350; <hi rend="small-caps">Hoffmann</hi> 1900, S. 558; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 313; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 32; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
								</msItem>
									<msItem>
									<locus from="53r">53r</locus>
										<title>De civitate Dei XII, 19.</title>
										<note>(In margine: <quote>Item de XII</quote>).</note>
										<incipit> Ita vero suis quisque</incipit> 
										<explicit>numerati sunt.</explicit><lb/>
										<bibl><abbr>PL</abbr> 41, 367–368; <hi rend="small-caps">Dombart/Kalb</hi> 1955, S. 375; <hi rend="small-caps">Hoffmann</hi> 1900, S. 599; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 313; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 32; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
									</msItem>
									<msItem>
									<locus from="53r" to="53v">53r–v</locus>
										<title>De doctrina Christiana II, xxxviii(56.59), xl(60), xvi(26).</title>
										<rubric>Ex libro secundo de doctrina christiana sancti Augustini.</rubric>
										<incipit><supplied rend="italic">Iam vero numeri disciplina <gap reason="sampling"></gap></supplied> 
											– <gap reason="sampling"></gap>in usum nostrum vindicanda. Et ille numerus aedificationis templi</incipit> 
										<explicit>posita invenimus.</explicit><lb/>
										<bibl><abbr>PL</abbr> 34, 61–63 und 49; <hi rend="small-caps">Martin</hi> 1962, S. 71–73 und 52; <hi rend="small-caps">Green</hi> 1963, S. 72–75; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 263; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 42; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
									</msItem>
									<msItem>
									<locus from="53v">53v</locus>
										<title>De Genesi ad Litteram IV, vii(13-14).</title> 
										<rubric>Ex libro quarto de genesi ad litteram.</rubric>
										<incipit>Quamvis enim se obiectent</incipit> 
										<explicit>perfecta non essent.</explicit><lb/>
										<bibl><abbr>PL</abbr> 34, 301; <hi rend="small-caps">Zycha</hi> 1894, S. 103; vgl. <abbr>CPL</abbr> Nr. 266; <hi rend="small-caps">Janner / Jurot</hi> 2001, Bd. 9.1, S. 60; <hi rend="small-caps">Mynors</hi> 1961, S. XXXI.</bibl>
									</msItem>
									
									
									<listBibl>
										<head>Literatur:</head>
									<bibl><hi rend="small-caps">Stoppacci</hi>, Patrizia/ <hi rend="small-caps">Gatti</hi>, Paolo: Cassiodorus Senator, in: La trasmissione dei testi latini del Medioevo 4 (2012), S. 81–146, hier S. 114–129.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Gorman</hi>, Michael M.: The Diagrams in the oldest manuscripts of Cassiodorus ‚Institutions‘, in: Revue Bénédictine 110 (2000), S. 27–45.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Ferré</hi>, Michel: La genèse du second livre des ‚Institutions‘ de Cassiodore, in: Latomus 61 (2002), S. 152–162.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Folkerts</hi>, Menso: The development of mathematics in medieval Europe: the Arabs, Euclid, Regiomontanus. Aldershot 2006, hier III, 31.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Gugel</hi>, Klaus: Welche erhaltenen mittelalterlichen Handschriften dürfen der Bibliothek des Klosters Fulda zugerechnet werden? Frankfurt a.M. 1995–96. - [Cod. 234 ist nicht erwähnt].</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Obrist</hi>, Barbara: Le diagramme isidorien des saisons, son contenu physique et les représentations figuratives, in: Mélanges de l'Ecole française de Rome. Moyen-Age 108 (1996), S. 95–164, hier S. 147–148.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Orlandi</hi>, Giovanni: Testi Cassiodorei e moderni editori, in: <hi rend="small-caps">Orlandi</hi>, Giovanni/ <hi rend="small-caps">Chiesa</hi>, Paolo (Hgg.): Scritti di filologia mediolatina. Firenze 2008, S. 819–837.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Manitius</hi>, Max: Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters. 1. Teil: Von Justinian bis zur Mitte des zehnten Jahrhunderts [=HdAW 9,2,1]. München 1911, hier S. 48.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Spilling</hi>, Herrad: Angelsächsische Schrift in Fulda, in: <hi rend="small-caps">Brall</hi>, Artur (Hg.): Von der Klosterbibliothek zur Landesbibliothek. Beiträge zum zweihundertjährigen Bestehen der Hessischen Landesbibliothek Fulda. Stuttgart 1978, S. 47–98, hier S. 71–72.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Thorndike</hi>, Lynn/ <hi rend="small-caps">Kibre</hi>, Pearl: A catalogue of incipits of mediaeval scientific writings in Latin. London 1963, hier Sp. 962.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Thorndike</hi>, Lynn: Some little known astronomical and mathematical manuscripts, in: Osiris 8 (1949), S. 41–72, hier S. 53.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Turm</hi>, Hans: Handschriftenstudien zu Cassiodors Institutiones, in: Codices Manuscripti 12 (1986), S. 142–144.</bibl>
									<bibl><hi rend="small-caps">Usener</hi>, Hermann: Anecdoton Holderi: ein Beitrag zur Geschichte Roms in ostgothischer Zeit. Bonn 1877.</bibl>
									</listBibl>
									
								
									</msItem>
							
							
						</msContents>
							<physDesc>
								<objectDesc form="codex">
										<supportDesc material="perg">
										<support>Pergament (Kalb, schlechte Stücke)</support>
									<extent>
										<measure type="leavesCount" n="53">53 Blatt</measure>
										<measure type="pageDimensions" n="29.5 x 21.5 cm">29,5 x 21,5 cm, unregelmässig beschnitten.
										</measure>
									</extent>
									</supportDesc>
							<layoutDesc>
								<layout columns="1" writtenLines="33 34">Einspaltig; Schriftspiegel <measure type="written">20,5 x 16 cm</measure>, 33–34 Zeilen, Blindlinierung.</layout>
									</layoutDesc>
								</objectDesc>
						<handDesc>
							<handNote script="carol insulmin">
								<p>Regelmässige Fuldaer angelsächsische Minuskel (<locus from="2r" to="22v">f. 2r–22v</locus>), darunter z.T. auch griechische Majuskeln, Rest in enger karolingischer Fuldaer Minuskel (<locus from="23r" to="53v">23r–53v</locus>). Mehrere Hände geringen Standards. Auffallend die Ligaturen <quote>re</quote>, <quote>ra</quote>, insulares <quote>est</quote>; tief gespaltenes <quote>r</quote> in Ligatur. Wohl jünger (<date>2. Hälfte 9. Jh.</date>) die Minuskel einer französischen Hand, welche die Marginalien samt zum Text gehörigen Diagrammen auf <locus from="2v">f. 2v</locus>, <locus from="3v">3v</locus>, <locus from="4v">4v</locus>, <locus from="6v">6v</locus>, <locus from="9r">9r</locus> schreibt. Glossen <date>10. Jh.</date> auf <locus from="5r">f. 5r</locus>, <locus from="6r">6r</locus>, <locus from="7r">7r</locus> etc.; Federproben 9., 10. und 12. Jh. (<locus from="1r">f. 1r</locus>); Inhaltsangabe in insularer Minuskel, radiert (<locus from="1v">1v</locus>).
									</p>
							</handNote>
						</handDesc>
						<decoDesc>
							<decoNote>
								<locus from="1r">1r</locus> Überschrift in roter Rustica (verblasst); kleinere, anspruchslose Zierbuchstaben auf <locus from="46r">f. 46r</locus>, <locus from="51r">51r</locus>, <locus from="53r">53r</locus>. Federzeichnungen, schmucklos und nachlässig ausgeführt: Diagramme und Schemata zur Logik <locus from="24v" to="26r">f. 24v–26r</locus>, zur Geometrie <locus from="33r">f. 33r</locus>, <locus from="37v">37v</locus> etc.; zum defekten Diagramm der vier Elemente <locus from="45r">f. 45r</locus> vgl. die Abb. bei <bibl><hi rend="small-caps">Mynors</hi>, S. 168</bibl>.
							</decoNote>
						</decoDesc>
						</physDesc>
					</msPart>
					<msPart xml:id="bbb-0234-II">
							<altIdentifier type="partial">
								<idno>II</idno> <note>(f. <locus from="54r" to="69v">54-69</locus>)</note>
							</altIdentifier>
							<head>
								<origDate notAfter="0800" notBefore="0832">Erstes Drittel 9. Jh.</origDate>
								<origPlace>Reims (?)</origPlace>
							</head>
							<msContents>
								<summary>(<locus from="54r" to="69v">54r–69v</locus>) <persName role="author" key="pnd_118502026">Alcuinus</persName>: Dialectica; <persName role="author" key="pnd_102382603">Audax Grammaticus</persName>:  Excerpta.</summary>
								
								<msItem n="4">
									<author key="pnd_118502026">Alcuinus</author>
									<title>Dialectica.</title>
								<listBibl>
									<head>Editionen:</head>
								<bibl><abbr>PL</abbr>: <hi rend="small-caps">Migne</hi>, Jacques-Paul (Hg.): B. Flacci Albini seu Alcuini … Opera omnia. Paris 1863 [= Patrologiae cursus completus ... Series Latina Bd. 101].</bibl>
								</listBibl>
								<note>(<locus from="54r" to="67r">54r–67r</locus>)</note>
									<author key="pnd_118502026">Alcuinus</author>
									<title>Dialectica.</title> 
									<incipit>K<supplied rend="italic">arolus</supplied>. Q<supplied rend="italic">uia mentionem philosophiae in priore disputationis<gap reason="sampling"></gap></supplied></incipit>
									
									<explicit>Socrates non disputat</explicit><note>; am Schluss Schema: <quote>Philosophia ... Logica, Dialectica, Rhetorica</quote>.</note><lb/>
								<bibl><abbr>PL</abbr> 101, 951D–976B.</bibl>
								</msItem>
								
								<msItem n="5">
									<author key="pnd_102382603">Audax Grammaticus</author>
									<title>Excerpta [unvollständig].</title>
								<listBibl>
									<head>Editionen:</head>
								<bibl><hi rend="small-caps">Keil</hi>, Heinrich: Grammatici Latini. Bd. 6: Scriptores artis metricae. Leipzig 1874.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Keil</hi>, Heinrich: Grammatici Latini. Bd. 7: Scriptores de ortographia. Leipzig 1880.</bibl>
								</listBibl>
								<note>(<locus from="67r" to="69v">67r–69v</locus>)</note> 
									<author key="pnd_102382603">Audax Grammaticus</author>
									<title>De Scauri et Palladii libris excerpta [unvollständig].</title>
									<incipit rend="dots-after"><supplied rend="italic">Audacis de Scauri et Palladii libris excerpta per interrogationem et responsionem scripta. Ars quid est? Rei cuiusque scientia <gap reason="sampling"></gap></supplied> – <gap reason="sampling"></gap> <supplied rend="italic">De Littera. Littera quid est? Figuratio quaedam <gap reason="sampling"></gap></supplied> – <gap reason="sampling"></gap> i litteram metri ratio deposcit; aut cum <supplied rend="italic">desinit</supplied> cor<supplied rend="italic">repta</supplied></incipit><lb/>
								<bibl><hi rend="small-caps">Keil</hi>, Bd. 7, 1880, S. 320–328; (<note><locus from="68v">f. 68v</locus></note> Mitte – <note><locus from="69v">69v</locus></note> auch in <hi rend="small-caps">Keil</hi>, Bd. 6, 1874, S. 194–197 s.n. Victorinus: Ars grammatica minor).</bibl><lb/>
								<note><hi rend="bold">Bemerkung zum Inhalt:</hi><lb/>
								Der Text ist stark verblichen und über grosse Teile zerstört. Die in eckigen Klammern [] gesetzten Passagen stammen aus Bern, Cod. 336, der denselben Text bietet.</note>
								
								<listBibl>
										<head>Literatur:</head>
								<bibl><hi rend="small-caps">Bruce</hi>, Frederick F.: Marius Victorinus and his Works, in: The Evangelical Quarterly 18 (1946), S. 132–153.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Carey</hi>, Frederick Mason: The scriptorium of Reims during the Archbishopric of Hincmar, in: <hi rend="small-caps">Jones</hi>, Leslie Webber (Hg.): Classical and mediaeval studies in honor of Edward Kennard Rand. New York 1938, S. 41–60, hier S. 59.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Dahlmann</hi>, Hellfried: Zur Ars Grammatica des Marius Victorinus. Mainz 1970.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Ganz</hi>, David: Handschriften aus den Werken Alkuins aus dem 9. Jahrhundert, in: <hi rend="small-caps">Tremp</hi>, Ernst (Hg.): Alkuin von York und die geistige Grundlegung Europas. St. Gallen 2010, hier S. 190.</bibl>
								<bibl><hi rend="small-caps">Lohr</hi>, Charles: Aristotelica Helvetica. Catalogus codicum latinorum in bibliothecis Confederationis Helveticae asservatorum quibus versiones expositionesque operum Aristotelis continentur. Freiburg 1994, hier S. 157.</bibl>
										</listBibl>
									<listBibl>
										<head>Externe Ressourcen:</head>
										<bibl>Neuere Literatur - <ref type="crossRef" target="https://slsp-bsb.primo.exlibrisgroup.com/discovery/search?query=lds01,exact,BBB%20Cod.%20234&amp;tab=41SLSP_BSB_DN_and_CI&amp;search_scope=DN_and_CI&amp;vid=41SLSP_RBE:VU1&amp;offset=0">Swisscovery</ref>
										</bibl>
									</listBibl>
								</msItem>
							</msContents>
						
						<physDesc>
							<objectDesc form="codex">
								<supportDesc material="perg">
									<support>Pergament (Kalb, schlechte Stücke); oberer Teil meist zerstört, gegen Ende nur Bruchstücke von Blättern.</support>
									<extent>
										
										<measure type="leavesCount" n="16">16 Blatt</measure>
										<measure type="pageDimensions" n="29 x 21.5 cm">[Ca. 29] x 21,5 cm; ursprüngliche Höhe nicht mehr bestimmbar.</measure>
										</extent>
								</supportDesc>
								<layoutDesc>
									<layout columns="1" writtenLines="34">Einspaltig; Schriftspiegel <measure type="written">[20] x 15,5 cm</measure>, ca. 34 Zeilen (nicht bestimmbar), Blindlinierung.</layout>
										</layoutDesc>
							</objectDesc>
							<handDesc>
								<handNote script="carol">Karolingische Minuskel. Tinte helles Braun, im Alkuin-Text die Buchstaben <quote>K</quote>[arolus] und <quote>A</quote>[lbinus] vermutlich dunkler.</handNote>
							</handDesc>
							<decoDesc>
								<decoNote>Titel in Mischschrift oder schmaler roter Rustica. Federprobe auf <locus from="67r">f. 67r</locus>: Initiale <quote>T</quote> (zweiteiliges Geflecht auf tintengefülltem Grund, die Enden des T-Balkens sind als dreiblättrige, doppelt konturierte Blüten behandelt) von gleicher Hand wie auf f. <locus from="1r">1r</locus>.</decoNote>
							</decoDesc>
						</physDesc>
					</msPart>
				</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<!--
		<revisionDesc>
			<change who="" when=""></change>
		</revisionDesc>
		-->
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<p></p>
		</body>
	</text>
</TEI>
