<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
     xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
     xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
     xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
     xml:lang="deu"
     xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/csg/0341"
     version="5.09"
     xml:id="eCod_csg-0341">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Kalendar, Breviarium, Sakramentar</title>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
            <availability status="restricted" n="cc-by">
               <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/">
                  <p>Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0)</p>
               </licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <bibl>PDF vorhanden</bibl>
            <msDesc xml:lang="deu" xml:id="csg-0341">
               <msIdentifier>
                  <settlement>St. Gallen</settlement>
                  <repository>Stiftsbibliothek</repository>
                  <idno>Cod. Sang. 341</idno>
                  <altIdentifier type="catalog">
                     <idno>165</idno>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title>Kalendar, Breviarium, Sakramentar</title>
                  <origPlace>St. Gallen</origPlace>
                  <origDate notBefore="1055" notAfter="1085">um 1070</origDate>
               </head>
               <msContents>
                  <summary>Inhaltsübersicht: Teil I: <locus from="3" to="18">p. 3-18</locus> Kalendar. - Teil II: <locus from="19" to="34">p. 19-34</locus> Breviarium. - Teil III: <locus from="36" to="383">p. 36-383</locus> Sakramentar. - Teil IV: <locus from="384" to="738">p. 384-738</locus> Additionsteil zum Sakramentar.</summary>
                  <msItem>
                     <note>Inhalt u. Schmuck:</note>
                     <note>Vorsatzbl. A ehem. auf dem Deckel aufgeklebt, B = <locus from="1" to="2">p. 1-2</locus> Exorzismen (15. Jh.)</note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil I</note>
                     <msItem>
                        <locus from="3" to="18">p. 3-18</locus>
                        <note>, Kalendar</note>
                        <msItem>
                           <locus from="3">p. 3</locus>
                           <note>In nomine Dni. incipit martyrologium per circulum anni. Ianuar habet dies trigintaunum, lunam XXX</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="5">p. 5</locus>
                           <note>Fridolini</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="7">p. 7</locus>
                           <note>Passio scae. Wiboradae virg.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="9">p. 9</locus>
                           <note>Albani mart.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="11">p. 11</locus>
                           <note>Pantaleemonis mart.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="12">p. 12</locus>
                           <note>FEST. S. PELAGII M., Ermetis, Augustini epi., Iuliani</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="12">p. 12</locus>
                           <note>REMACLI et Mansueti epor., Magni conf., R. Gorgonii mart.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="13">p. 13</locus>
                           <note>Landperti epi. atque martyris</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="14">p. 14</locus>
                           <note>Vig. s. Galli conf.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="14">p. 14</locus>
                           <note>(Rubr.) DEPOSITIO SCI. GALLI CONFESSORIS XPI., Translatio corporis s. Galli. Et est Dedicatio eccliae. ipsius, Octava s. Galli</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="15">p. 15</locus>
                           <note>Pirmini et Huperti episcoporum, Vigil. s. Otmari abb., Findani conf., N. S. Otmari abb.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="17" to="18">p. 17-18</locus>
                           <note>In adventu Dni. De beata Maria (13. Jh.)</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil II</note>
                     <msItem>
                        <locus from="19" to="34">p. 19-34</locus>
                        <note>Breviarium mit den Anfängen für die gesungenen u. gesprochenen Messtexte des Proprium de sanctis</note>
                        <msItem>
                           <locus from="27">p. 27</locus>
                           <note>Vig. s. Galli, In nat. ipsius, In oct. s. Galli</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="28">p. 28</locus>
                           <note>In vig. s. Otmari, In nat. ipsius</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="29">p. 29</locus>
                           <note>In oct. s. Otmari</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="34">p. 34</locus>
                           <note>ursprünglich leer, Formular für Petrus martyr (13. Jh.)</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <locus from="35">p. 35</locus>
                     <note>leer, <stamp>Bibliotheksstempel</stamp></note>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil III</note>
                     <msItem>
                        <locus from="36" to="383">p. 36-383</locus>
                        <note>Sakramentar</note>
                        <msItem>
                           <locus from="36" to="56">p. 36-56</locus>
                           <note>Präfation u. Canon missae</note>
                           <msItem>
                              <locus from="36">p. 36</locus>
                              <note>Titelseite in Leistenrahmen mit Akanthusfüllung: In nomine Dni. nri. Ihu. Xpi. incipit liber sacramentorum qualiter missa Romana celebrari debeat</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="37">p. 37</locus>
                              <note>Textzierseite: Per omnia - dignum et iustum est, Leistenrahmen mit schrägem Mäander</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="38">p. 38</locus>
                              <note>Initialzierseite U(ere) D(ignum) (ohne et iustum est), in Leistenrahmen, zweidrittelseitig, in den Bogen des U u. D symmetrische Knotung durch Lösen beider Bänder, aus dem Knoten im Schaft wächst der Querarm des Kreuzes, aus dessen Enden das Binnenmotiv abzweigt, Drei-, Fünf- u. Palmettblätter treibend, Schattierung diagonal blau u. grün</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="40">p. 40</locus>
                              <note>Kanonbild: Kreuzigung Christi mit Maria u. Johannes. Das Kreuz als Lebensbaum, über dem Querbalken aufgesteckt der Titulus ohne Inschrift, Sol u. Luna als purpurne u. blaue Kugel, leicht nach links ausschwingender Corpus mit in der Mitte geknotetem Lendentuch, das Haupt mit geschlossenen Augen zu Maria geneigt, die zu ihm aufschaut, Johannes legt die Linke auf die Brust u. hält in der Rechten ein Codicillum, alle drei Nimben gelb, der Goldgrund wahrscheinlich ursprünglich teilweise farbig, das TE IGITVR ursprünglich in Weiß über den Köpfen der Assistenzfiguren (rechts außen ist das R noch zu sehen), in der purpurnen Erdzone ein blaues Querband, darunter in Gold CLEMENTISSIME, Leistenrahmen mit Mäanderfüllung</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="50">p. 50</locus>
                              <note>Libera: Nec non et electis martyribus tuis Stephano, Laurentio, Pelagio et beatis confessoribus tuis Silvestro, Gregorio, Martino, Benedicto, Gallo atque Otmaro</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="51" to="104">p. 51-104</locus>
                           <note>Weihnachtskreis u. Epiphanie</note>
                           <msItem>
                              <locus from="51">p. 51</locus>
                              <note>VIIII. Kl. Ian. Vigilia natalis Dni.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="52">p. 52</locus>
                              <note>D(s. qui nos redemptionis), gestufter Purpurgrund</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="59">p. 59</locus>
                              <note>(In primo mane), Geburt Christi: zweizonig, durch Mittelstreifen getrennt, oben links Maria, zur Krippe hin aufgerichtet im Wochenbett, in der (wie ein Sarkophag) geriefelten Krippe das Wickelkind, darüber Ochs u. Esel in die Krippe schauend, rechts Joseph auf einem Sitz mit Suppedaneum, sinnend die Wange an die aufgestützte Hand geschmiegt, über beiden Eckfiguren u. dem grünen Mittelgrund eine pyramidal ansteigende Welle aus Purpur, Gold, Grün, Gold (Berg mit der Geburtshöhle), im Himmel Wölkchen u. zwei Engelhalbfiguren, die das Kind in der Krippe verehren, in der unteren Zone von links der Engel mit der Botschaft an zwei Hirten, Bäumchen, Ziegen, Schaf u. Hund, blau-grüner Leistenrahmen mit Mäanderfüllung</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="60">p. 60</locus>
                              <note>In die natalis Dni. C(oncede qs. omps. Ds.), in querrechteckigem Purpurfeld</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="72">p. 72</locus>
                              <note>VIII. Id. Ian. Epiphania. Stat. ad s. Petrum. d(s. qui hodierna die), unzial, mit symmetrischem Knoten, die Spitze wellig blau, der Körper getreppt mit Purpur umrandet</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="86">p. 86</locus>
                              <note>(In Ypapanti). O(mps. semp. Ds.)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="96">p. 96</locus>
                              <note>Adnuntiatio s. Mariae. D(s. qui hodierna die)</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="105" to="164">p. 105-164</locus>
                           <note>Vorfasten- u. Fastenzeit, Karwoche</note>
                           <msItem>
                              <locus from="105">p. 105</locus>
                              <note>Dom. initio xlmae. statio ad Lateran. D(s. qui aecclesiam)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="142">p. 142</locus>
                              <note>Dom. Indulgentiae. O(mps. semper Ds. qui)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="158" to="165">p. 158-165</locus>
                              <note>Orationes quae dicendae sunt ad lectiones in Sabb. sco. D(s. qui divitias)</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="165" to="212">p. 165-212</locus>
                           <note>Osterkreis, Himmelfahrt</note>
                           <msItem>
                              <locus from="165">p. 165</locus>
                              <note>Oratio in sabb. sco. nocte ad missam. d(s. qui hanc sanctissimam)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="168">p. 168</locus>
                              <note>leer</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="169">p. 169</locus>
                              <note>Osterbild: Im Vordergrund vier schlafende Wächter mit Speeren u. Schilden, im offenen Sarkophag die Linnen, rechts auf dem weggesprengten Sarkophagdeckel sitzend der Engel, links die drei Frauen mit Salbgefäßen u. Weihrauchfass an Ketten, in der Mitte über dem Sarkophag das Rundgrab, von dem drei (der sechs) Säulen zu sehen sind, sechs gurkenförmige grüne Rippen bilden die Kuppel, Bäume, dreizoniger Hintergrund, Sarkophag u. Rundgrab innen purpurn marmoriert, Leistenrahmen mit Mäanderfüllung</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="170">p. 170</locus>
                              <note>Dominica sca. Paschae. D(s. qui hodierna die), wie
                              <locus from="60">p. 60</locus>
                              </note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="191">p. 191</locus>
                              <note>VI. Non. Mai. Passio s. Wiboradae virg.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="198">p. 198</locus>
                              <note>Beata uuiborada, Minium-Majuskel, blau u. grün schattiert, goldenes Binnenmotiv</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="205">p. 205</locus>
                              <note>unten: Titel in Ascensa Dni. Statio ad scm. Petrum (das Himmelfahrtsbild wurde vom Künstler ausgelassen)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="206">p. 206</locus>
                              <note>(In ascensa Dni. statio ad s. Petrum). C(oncede quaesumus omnipotens)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="213">p. 213</locus>
                              <note>In vigilia Pentecosten. P(resta qs.)</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="216">p. 216</locus>
                           <note>leer</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="217" to="254">p. 217-254</locus>
                           <note>Pfingsten u. XXV Sonntage danach</note>
                           <msItem>
                              <locus from="217">p. 217</locus>
                              <note>Pfingstbild: die Jünger in zwei Reihen auf der Thronbank u. dem mit Gemmen verzierten Suppedaneum sitzend, dahinter erhebt sich die Frons scenae mit Ecktürmen, in der Mitte ein Turm mit Anbau, seitlich Torbauten mit Laternen, dazwischen die Quermauer mit Nischen u. Zinnen, in der Wolkenzone das halbkreisförmige Himmelssegment mit der Taube des Hl. Geistes, von der zwölf radiale Strahlen mit Feuerzungen ausgehen, Minium-Leistenrahmen mit bandumwundener Girlandenfüllung</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="218">p. 218</locus>
                              <note>Die Dominico Pentec. D(s. qui hodierna die), halbseitige Initiale in Purpurgrund mit getrepptem Umriss, im Schaft u. Bogen symmetrische Knotung</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="227">p. 227</locus>
                              <note>Dom. prima p. oct. Pent. D(s. in te sperantium)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="253">p. 253</locus>
                              <note>Dom. XXV. post oct. Pent. D(s. qui ore)</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="254" to="262">p. 254-262</locus>
                           <note>Adventssonntage</note>
                           <msItem>
                              <locus from="254">p. 254</locus>
                              <note>Dom. IIII. ante nat. Dni. E(xita Dne.), eckiger Umriss</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="261">p. 261</locus>
                              <note>Dom. proxima ante n. D. E(xita Dne.), welliger Umriss</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="262" to="365">p. 262-365</locus>
                           <note>Proprium de sanctis von Nicomedes (1.Juni) - Thomas (21.Dez.)</note>
                           <msItem>
                              <locus from="304">p. 304</locus>
                              <note>(Assumptio scae. Mariae). V(eneranda)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="304">p. 304</locus>
                              <note>Ad publicam missam. F(amulorum)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="312">p. 312</locus>
                              <note>(Augustini <gap/>..) Item eodem die nat. sci. Pelagii mart. D(s. qui beatum Pelagium), große Initiale für den Bistumspatron, getreppter Umriss</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="317">p. 317</locus>
                              <note>Depositio beati Magni conf. Omps. semp. Ds.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="318">p. 318</locus>
                              <note>Nat. scae. Mariae. S(upplicationem)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="319">p. 319</locus>
                              <note>Ad publicam Missam. F(amulis tuis)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="321">p. 321</locus>
                              <note>Gorgonii</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="338">p. 338</locus>
                              <note>Vig. s. Galli conf. Sci. Galli confessoris, in den Binnenräumen der S-Majuskel Goldblätter</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="339">p. 339</locus>
                              <note>Depositio beati Galli confessoris Xpi. D(s. qui nos beati Galli), 7-zeilige Initiale mit getrepptem u. welligem Umriss, die Bänder des Schaftes in der Mitte gekreuzt u. beringt, im Bogen symmetrische Knotung, das Binnenmotiv entwächst oben u. unten am Bogen u. treibt an den Enden Blattvoluten</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="342">p. 342</locus>
                              <note>Octava sci. Galli. Protegat nos Dne.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="351">p. 351</locus>
                              <note>Vigilia beati Otmari abbatis. da qs. omps. et misericors Deus</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="352" to="353">p. 352-353</locus>
                              <note>(In nat. s. Otmari abb.). S(ci. Otmari confessoris), welliger Umriss, das Binnenmotiv entwächst in der Mitte der sich kreuzenden Bänder des Buchstabenkörpers, Schnallen, einfache Seitentriebe, lanzettförmige Blätter</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="364">p. 364</locus>
                              <note>N. s. Thome apli. D(a nobis qs. Dne.)</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="365" to="375">p. 365-375</locus>
                           <note>Commune sanctorum</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="376" to="380">p. 376-380</locus>
                           <note>In natale basilicae anniversariae</note>
                           <msItem>
                              <locus from="376">p. 376</locus>
                              <note>D(s. qui nobis), große Initiale</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="381" to="382">p. 381-382</locus>
                           <note>Nat. s. Mauricii sociorumque eius (zeitgleich nachgetragen)</note>
                           <msItem>
                              <locus from="383">p. 383</locus>
                              <note>leer</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil IV</note>
                     <msItem>
                        <locus from="384" to="737">p. 384-737</locus>
                        <note>Additionsteil mit Messen vor allem des Proprium de sanctis, aber auch mit Votiv- u. Totenmessen als Ergänzungen zu Teil III (zeitgleich geschrieben)</note>
                        <msItem>
                           <locus from="384" to="404">p. 384-404</locus>
                           <note>Proprium de sanctis von Basilius (1.Jan.) - Helena (18.Aug.)</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="405" to="438">p. 405-438</locus>
                           <note>Präfationen u. Messen für die Fastenzeit, Karsamstagsliturgie</note>
                           <msItem>
                              <locus from="413" to="414">p. 413-414</locus>
                              <note>In sabbo. sco., Litanei, mit u.a. Galle, Otmare, Magne, Paule, Antoni, Felicitas, Perpetua, Regula, Agatha, Brigita (keine Wiborada)</note>
                           </msItem>
                           <decoNote type="initial">
                              <p>
                                 <locus from="415">p. 415</locus> E(xultet iam angelica turba)</p>
                           </decoNote>
                           <msItem>
                              <locus from="425">p. 425</locus>
                              <note>Versus ad descensum fontis: Rex scorum. angelorum. Totum mundum adiuva</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="437" to="438">p. 437-438</locus>
                              <note>Litanei: Galle Otmare, Magne, Bricii, Lucia, Christina, Wiborada</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="439" to="441">p. 439-441</locus>
                           <note>Präfationen für die Sonntage I-V vor Letania maiore</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="442" to="447">p. 442-447</locus>
                           <note>Messen für die Vigil von Christi Himmelfahrt u. die Woche danach sowie für die Pfingstoktav</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="447" to="451">p. 447-451</locus>
                           <note>Proprium de sanctis nach Pfingsten</note>
                           <msItem>
                              <locus from="449">p. 449</locus>
                              <note>Deposit. s. Marie penitent. (9.April)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="450">p. 450</locus>
                              <note>De s. Geor.</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="452" to="505">p. 452-505</locus>
                           <note>Proprium de sanctis</note>
                           <msItem>
                              <locus from="452">p. 452</locus>
                              <note>II. Kl. Mai Vigil. omnium apostolorum, </note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="453">p. 453</locus>
                              <note>Eodem die n. s. Waltpurgae virg. (1.Mai)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="480">p. 480</locus>
                              <note>IIII. N. Sept. In vig. s. Remacli</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="481">p. 481</locus>
                              <note>III. N. Sept. In festivitate s. Remacli conf. D(s. qui scam. huius diei), im Bogen einfache unsymmetrische Knotung, das Binnenmotiv entwächst unten am Bogen u. endet in Drei-, Fünf- u. Palmettblättern</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="504">p. 504</locus>
                              <note>VI. Id. Dec. N. s. Heucharii Epi. (8.Dez.) Ds. cui populo tuo beatum Heucharium</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="505" to="515">p. 505-515</locus>
                           <note>Commune sanctorum</note>
                           <msItem>
                              <locus from="505">p. 505</locus>
                              <note>In festivitate omnium aplorum.</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="514" to="560">p. 514-560</locus>
                           <note>Votivmessen u. Präfationen</note>
                           <msItem>
                              <locus from="514" to="517">p. 514-517</locus>
                              <note>Präfationen für die XXIIII Sonntage nach Pfingsten</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="524">p. 524</locus>
                              <note>De consecratione pri.</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="561" to="563">p. 561-563</locus>
                           <note>Missa communis</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="564" to="566">p. 564-566</locus>
                           <note>Missa pro infirmo qui proximus morti putatur</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="566" to="570">p. 566-570</locus>
                           <note>Totenmessen</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="572" to="576">p. 572-576</locus>
                           <note>Missa communis</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="576" to="578">p. 576-578</locus>
                           <note>spätere Zusätze</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="579" to="591">p. 579-591</locus>
                           <note>Wochentagsmessen</note>
                           <msItem>
                              <locus from="579">p. 579</locus>
                              <note>Dom. de sca. Trinitate. O(mps. semp. deus), getreppter Umriss</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="591" to="671">p. 591-671</locus>
                           <note>Votivmessen</note>
                           <msItem>
                              <locus from="600">p. 600</locus>
                              <note>Missa pro imperatore. D(s. regnorum omnium), wie
                              <locus from="579">p. 579</locus>
                              </note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="602">p. 602</locus>
                              <note>Pro rege</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="604">p. 604</locus>
                              <note>Pro regina vel imperatrice (ohne Namen); Missa in commemoratione s. Sigismundi regis q. febricitat</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="655">p. 655</locus>
                              <note>Missa in commemoratione s. Sigismundi regis</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="672" to="689">p. 672-689</locus>
                           <note>Totenmessen</note>
                           <msItem>
                              <locus from="672">p. 672</locus>
                              <note>Missa pro epo. defuncto</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="690" to="694">p. 690-694</locus>
                           <note>Ergänzungen d. 12./13. Jh.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="695" to="730">p. 695-730</locus>
                           <note>Verschiedene Votiv- u. Totenmessen</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="732" to="733">p. 732-733</locus>
                           <note>Praef. de adventu Dni.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="734">p. 734</locus>
                           <note>In fest. s. GUIBORADAE VIR.</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="737">p. 737</locus>
                           <note>Totenmesse für die verstorbenen Äbte <date>(15. Jh.).</date>
                           </note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc material="perg">
                        <extent>
                           <measure type="pagesCount" n="738">738 pp., einschließlich der 2 Vorsatzbll. A u. B (= <locus from="1" to="2">p. 1-2</locus>)</measure>
                           <measure type="pageDimensions" n="25.8 x 19.3 cm">25,8 x 19,3 cm</measure>
                        </extent>
                        <collation>
                           <p>Zumeist <term>Quaternionen</term>: 1<hi rend="sup">8</hi> (<locus from="3" to="18">p. 3-18</locus>), 2<hi rend="sup">8</hi> (<locus from="19" to="34">p. 19-34</locus>), 3<hi rend="sup">8</hi> (<locus from="35" to="51">p. 35-51</locus>) usw.</p>
                        </collation>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout columns="1" writtenLines="18 27">
                           <p>Schriftspiegel im Kalendar <measure type="written">17 x 15,4 cm</measure>, einspaltig zu 27 Zeilen, im Breviarium <measure type="written">17,4 x 15 cm</measure>, einspaltig zu 27 Zeilen, im Sakramentar <measure type="written">16,7 x 14 cm</measure>, einspaltig zu 18 Zeilen.</p>
                        </layout>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc n="1">
                     <handNote script="carol">karolingische Minuskel, wahrscheinlich von einem Schreiber</handNote>
                  </handDesc>
                  <decoDesc>
                     <decoNote>
                        <p>Im Sakramentar zu den Kollekten der Hochfeste Initialen in Gold u. Minium, blau u. grün schattiert, in rechteckigen oder im Umriss getreppten Purpurfeldern, zu einigen Sonntagen u. Heiligenfesten ebensolche Initialen, grün schattiert oder ohne Schattierung, zudem Minium-Majuskeln, blau u. grün schattiert oder mit Goldblättern als Binnenmotiven, Minium-Majuskeln mit Goldschattierung. Zu Präfation u. Kanon gerahmte Textzierseiten mit Goldschrift auf Purpurgrund. Miniaturen zum Te igitur u. zu den Hochfesten des Kirchenjahres, Bilder in Deckfarbenmalerei mit Purpur, Blau, Grün, Ocker, Minium, weiß gehöht, Schwarz u. Gold.</p>
                     </decoNote>
                  </decoDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p><bibl>Turner (S. 192-193)</bibl> kommt das Verdienst zu, die Teile III u. IV mit ihren Heiligenfesten erfasst u. die nicht im Hadrianum enthaltenen «neuen» Heiligenfeste tabellarisch mit jenen der anderen St. Galler Sakramentare (<ref type="mss" cRef="csg-0339">Sang. 339</ref>, <ref type="mss" cRef="csg-0338">338</ref>, 340 - Nr. 142, 162, 164) verglichen zu haben (S. 198). Dabei fallen die Messen für den hl. Remaclus, aber auch für die besonders in Trier verehrten hll. Helena u. Eucharius auf, deren Verehrung durch Abt Nortpert (1034-1072) aus Stablo in St. Gallen eingeführt wurde. In <ref type="mss" cRef="csg-0340">Sang. 340</ref> (Nr. 163) sind diese Feste bereits in die kalendarische Folge der anderen integriert, weshalb Turner <ref type="mss" cRef="csg-0340">Sang. 340</ref> gegenüber Sang. 341, in dem sie ja noch im Supplement erscheinen, als jüngere Hs. betrachtet. Das veranlasste ihn, Sang. 341 vor <ref type="mss" cRef="csg-0340">Sang. 340</ref> zu behandeln. Aus liturgiegeschichtlicher Sicht ist dieses logisch, doch gibt es Argumente, die dagegen sprechen. Der Schreiber von Sang. 341 schreibt einen fortschrittlicheren, in das 12. Jh. vorausweisenden Schriftstil, der sich von <ref type="mss" cRef="csg-0340">Sang. 340</ref> u. <ref type="mss" cRef="csg-0338">338</ref> (Nr. 163 u. 162) unterscheidet. Ähnlich ist es mit den Initialen. Ihre Umrandungen mit querrechteckigen Purpurfeldern (<ref type="mss" cRef="csg-0340">Sang. 340</ref>) sowie getreppten u. gewellten Umrissen (<ref type="mss" cRef="csg-0204">Sang. 204</ref> - Nr. 148) bilden eine Synthese der verschiedenen Möglichkeiten, die nun in ihrer Summe zum Einsatz kommen. Entsprechend betrachte ich die Interpretation der östlichen Bildvorlagen in Sang. 341 als jünger. Die Zweizonigkeit des Geburtsbildes <locus from="59">p. 59</locus> in Sang. 341 u. der Wellen- oder Wolkenberg mit den zwei adorierenden Engeln geht wohl auf einen palästinensischen Bildtypus aus dem <date>6.-7. Jh.</date> zurück, wie er auf dem Innendeckel des Kästchens mit Steinen von Hll. Stätten in Palästina aus der Kapelle Sancta Sanctorum (Rom, Museo sacro Vaticano, Nr. 1883 a-b) vorliegt. Diesem Bild wird in Sang. 341 die Hirtenverkündigung, wie es in den Reichenauer Hss. üblich war, in der unteren Hälfte angesetzt. Der Maler des Geburtsbildes in <ref type="mss" cRef="csg-0340#242">Sang. 340, p. 242</ref>, verzichtet in engerer Anlehnung an sein östliches Vorbild auf die Wiedergabe der Verkündigung an die Hirten. Beim Vergleich der Bilder des Ostermorgens in <ref type="mss" cRef="csg-0340#417">Sang. 340, p. 417</ref> (Nr. 164) u. 341, <locus from="169">p. 169</locus>, die denselben ikonographischen Bildtypus aufnehmen, zeigt sich zudem auch die Verschiedenheit zweier Illuminatoren gleicher Schulung. Hier könnte beispielsweise die Vegetabilisierung der Grabeskuppel in Sang. 341, <locus from="169">p. 169</locus>, ein Indiz für eine spätere Entstehung dieses Codex abgeben. Er mag gegen Ende des Abbatiates <persName role="abbot">Nortperts</persName> (<date>1034-1072</date>) entstanden sein.</p>
                  </origin>
               </history>
               <additional>
                  <adminInfo>
                     <recordHist>
                        <source>
                           <bibl><persName>Euw Anton von</persName>, Die St. Galler Buchkunst vom 8. bis zum Ende des 11. Jahrhunderts, Band I: Textband, St. Gallen <date>2008</date> (Monasterium Sancti Galli, Bd. 3), S. 547-551, Nr. 165.</bibl>
                        </source>
                     </recordHist>
                  </adminInfo>
                  <listBibl>
                     <bibl>
                        <note>
                           <ref type="crossRef" target="http://www.stibi.ch/handschriften/hss/0341.htm"><hi rend="small-caps">Scherrer</hi></ref></note>, S. 119f.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Merton</hi></abbr>, S. 76-81, Taf. LXXVI-LXXVIII, LXXXI, LXXXII, LXXXIV, LXXXV.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Bruckner</hi> III</abbr>, S. 47, 97f., Taf. LVII.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Munding</hi></abbr>, Kalendarien von St. Gallen 1948, S. 11, 26.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Knoepfli</hi></abbr>, Kunstgeschichte I, S. 44, 67-68, 377-379.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Boeckler</hi>, Züricher Notkerbild</abbr>, S. 162-165, Abb. 9, 12.</bibl>
                     <bibl>Ruth <hi rend="small-caps">Meyer</hi>, Die Miniaturen im Sakramentar des Bischofs Sigebert von Minden, in: Studien zur Buchmalerei und Goldschmiedekunst des Mittelalters. Festschrift für Karl Hermann Usener zum 60. Geburtstag am 19. August 1965, hrsg. von Frieda <hi rend="small-caps">Dettweiler</hi>, Herbert <hi rend="small-caps">Köllner</hi> und Peter A. <hi rend="small-caps">Riedl</hi>, Marburg an der Lahn 1967, S. 189-194, Abb. 15.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Turner</hi></abbr>, Sacramentaries of Saint Gall, S. 192f., 196-200, passim.</bibl>
                     <bibl>Johannes <hi rend="small-caps">Duft</hi>, Hochfeste im Gallus-Kloster. Die Miniaturen im Sacramentarium Codex 341 (11.Jahrhundert) mit Texten aus der Stiftsbibliothek St. Gallen, Beuron/Konstanz, <hi rend="sup">2</hi>1974.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Duft</hi></abbr>, Weihnacht im Gallus-Kloster. Bilder und Texte aus der Stiftsbibliothek Sankt Gallen, St. Gallen/Sigmaringen <hi rend="sup">3</hi>1986, S. 128f., Farbtaf. S. 65.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Schmuki</hi></abbr>, in: Cimelia Sangallensia, Nr. 61.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">von Euw</hi>, in: Kloster St. Gallen</abbr>, S. 201, Abb. 98.</bibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <!--revisionDesc>
         <change who="Marina: revision" date="09.01.2013"></change>
         </revisionDesc-->
   </teiHeader>
   <text>
      <body>
         <p/>
      </body>
   </text>
</TEI>