<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"
     xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"
     xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude"
     xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 ../xsd/TEI-P5/1.7/tei-p5-e-codices_1.7.xsd"
     xml:lang="deu"
     xml:base="http://www.e-codices.unifr.ch/en/description/csg/0339"
     version="5.09"
     xml:id="eCod_csg-0339">
   <teiHeader>
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Kalendar, Graduale, Sakramentar</title>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <publisher>e-codices - Virtual Manuscript Library of Switzerland</publisher>
            <availability status="restricted" n="cc-by">
               <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/">
                  <p>Creative Commons Attribution 3.0 Unported (CC BY 3.0)</p>
               </licence>
            </availability>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <bibl>PDF vorhanden</bibl>
            <msDesc xml:lang="deu" xml:id="csg-0339">
               <msIdentifier>
                  <settlement>St. Gallen</settlement>
                  <repository>Stiftsbibliothek</repository>
                  <idno>Cod. Sang. 339</idno>
                  <altIdentifier type="catalog">
                     <idno>142</idno>
                  </altIdentifier>
               </msIdentifier>
               <head>
                  <title>Kalendar, Graduale, Sakramentar</title>
                  <origPlace>St. Gallen</origPlace>
                  <origDate notBefore="0965" notAfter="0995">um 980 /</origDate>
                  <origDate notBefore="1000" notAfter="1000">1000</origDate>
               </head>
               <msContents>
                  <summary>Inhaltsübersicht: Teil I, <locus from="1" to="32">p. 1-32</locus> Verschiedenes, <locus from="8" to="27">p. 8-27</locus> Kalendar (um <date>1000</date>, nach <hi rend="small-caps">Munding</hi> 1948, S. II, <date>zwischen 997 und 1011</date>), <locus from="27" to="32">p. 27-32</locus> teilweise Nachträge <date>(11. Jh.).</date> - Teil II, <locus from="33" to="173">p. 33-173</locus> Graduale (<date>um 980-1000</date>). - Teil III, <locus from="174" to="188">p. 174-188</locus>, Breviarium missae in Ordo missae (<date>um 980</date>, nach <hi rend="small-caps">Chroust</hi>, I. Abt. II. Bd., Liefg. XVI, <date>um 993-997</date>). - Teil IV, <locus from="189" to="550">p. 189-550</locus> (mit Rücksprung der Zählung von <locus from="287">p. 287</locus> auf <locus from="188">188</locus>) Sakramentar <date>(um 980)</date>, mit Ergänzungen <date>(11. Jh.)</date>.</summary>
                  <msItem>
                     <note>Inhalt u. Schmuck:</note>
                     <note>Teil I</note>
                     <msItem>
                        <locus from="1" to="7">p. 1-7</locus>
                        <note>Verschiedenes</note>
                        <msItem>
                           <locus from="3" to="5">p. 3-5</locus>
                           <note>Oratio Ambrosii, Summe sacerdos</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="2">p. 2</locus>
                           <note>St. Galler Reliquienverzeichnis</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="6">p. 6</locus>
                           <note>St. Galler Reliquienverzeichnis</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                     <msItem>
                        <locus from="8" to="27">p. 8-27</locus>
                        <note>Kalendar (<date>um 1000</date> nach</note>
                        <bibl><hi rend="small-caps">Munding</hi> 1948, S. 11</bibl>
                        <note>, <date>zwischen 997 u. 1011</date>; ursprünglich schwach besetzt, viele Nachträge, auch nekrologische d. <date>12.-13. Jh.</date>), original: 6.9. Magni abb., 15.10. Vigil. s. Galli, 16.10. Depositio s. Galli, 17.10. Dedicatio basil. s. Galli, 23.10. Oct. s. Galli, 3.11. Pirmini epi., 15.11. Vigil s. Otmari, 16.11. Nat. sci. Otmari abb., 18.11. Oct. s. Martini; Nachträge: 2.5. Wiboradae virg., 3.9. Nat. s. Remacli epi. et conf., 13.10. Oct. Scae Fidis; </note>
                     </msItem>
                     <msItem>
                        <locus from="27" to="32">p. 27-32</locus>
                        <note>Verschiedenes</note>
                        <msItem>
                           <locus from="27">p. 27</locus>
                           <note>Gloria</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="28">p. 28</locus>
                           <note>Credo</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="29">p. 29</locus>
                           <note>Missa super eum qui furtum facit</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="31" to="32">p. 31-32</locus>
                           <note>(ursprünglich leer) teilweise getilgte Messgesänge (<date>11. Jh.</date>)</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil II</note>
                     <msItem>
                        <locus from="33" to="173">p. 33-173</locus>
                        <note>Graduale <date>(um 980-1000)</date>
                        </note>
                        <msItem>
                           <locus from="33">p. 33</locus>
                           <note>A(d te levavi), große Initiale mit Gold, das Binnenmotiv entwächst einem nicht beschnittenen Seitentrieb des linken Schaftes u. verzweigt sich oben über die ganze Seite, aus dem linken Geflecht wächst unten eine feine Linienranke mit einem Lanzett u. Fünfblatt</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="41">p. 41</locus>
                           <note>In vig. nat. Dni. Hodie scietis</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="42">p. 42</locus>
                           <note>In primo mane. Lux fulgebit</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="43">p. 43</locus>
                           <note>In die nat. Dni. Puer natus</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="107">p. 107</locus>
                           <note>Dom. sca. Paschae ad processionem. In die resurrectionis meae</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="107">p. 107</locus>
                           <note>In die ad missam R(esurrexi), Miniumzeichnung, Schaft in der Mitte überkreuzt, im Bogen einfache Knotung durch Lösen des inneren Bandes, das Binnenmotiv entwächst einer Schnalle am Schaft u. verknotet sich außerhalb des Körpers nochmals zwischen Fuß u. Bogen</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="121">p. 121</locus>
                           <note>In ascensa Dni. U(iri Galilei), wie <locus from="107">p. 107</locus>
                           </note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="123">p. 123</locus>
                           <note>Dom. P.C. Spiritus Domini</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="157" to="164">p. 157-164</locus>
                           <note>Alleluia dominicis diebus vel nataliciis scorum. per circulum anni</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="164" to="173">p. 164-173</locus>
                           <note>Alleluia der Votivmessen</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil III</note>
                     <msItem>
                        <locus from="174" to="180">p. 174-180</locus>
                        <note>Breviarium missae mit Hinweisen auf die Anfänge der zu lesenden und singenden Texte A., Lec., RG., V., A., Ev., Of., Co.</note>
                        <msItem>
                           <locus from="180" to="187">p. 180-187</locus>
                           <note>Praeparatio ad missam</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="188">p. 188</locus>
                           <note>ursprünglich leer, Gebete, Praefatio (<date>11.-12. Jh.</date>)</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
                  <msItem>
                     <note>Teil IV</note>
                     <msItem>
                        <locus from="189" to="550">p. 189-550</locus>
                        <note>Sakramentar (mit Rücksprung der Zählung von <locus from="287">p. 287</locus> auf <locus from="188">188</locus>)</note>
                        <msItem>
                           <locus from="189" to="196">p. 189-196</locus>
                           <note>Präfation u. Canon missae</note>
                           <msItem>
                              <locus from="189">p. 189</locus>
                              <note>Initialzierseite P(er omnia secula - dignum et iustum est), ganzseitig, mit vegetabil ausschlagendem Schaft, Ranken bilden die Füllung, der Bogen außergewöhnlich als Achterschlaufe, am Ende der oberen Schlaufe ein Hundskopf, dessen Rachen das Binnenmotiv entwächst, an Bogen u. Schaft lineare Triebe mit Blattwerk, Lanzett-, Drei-, Fünf- u. Sichelblättern, Sporangien, das (P)ER als Initialen, der nachfolgende Text in Capitalis u. Uncialis mit Minium, golden schattiert, u. schwarzer Rustica</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="190">p. 190</locus>
                              <note>Zierseite mit der Ligatur U(ere) D(ignum), aus den Querarmen des Kreuzbalkens wächst das eng geflochtene Binnenmotiv, Bogen des D beringt, Schattierung in Grün u. verblasstem Blau, die zwei nachfolgenden Zeilen unzial mit Minium, golden schattiert</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="191">p. 191</locus>
                              <note>Initialzierseite T(e igitur - Dominum nostrum), das T(e) als auf dem Paradiesesberg eingestecktes Vortragekreuz, der Kruzifixus lebend, mit etwas seitlich rechts geknotetem Lendentuch, ohne Suppedaneum, aber mit Kreuznimbus u. langem, in je drei Strähnen auf die Schulter fallendem Haupthaar, Rahmen mit verzierten Eckquadraten u. Akanthusrankenfüllung, die Schattierung des (T)E IGITUR CLEMENTISSI(ME) teilweise mit Sonderformen aufgelockert (oben rechts die Transkription des Textes in Minuskelschrift, <date>12.-13. Jh.</date>)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="195">p. 195</locus>
                              <note>Libera <gap/>. nec non et electis confessoribus tuis Benedicto, Columba, Columbano, Gallo, Magno atque Otmaro cum omnibus sanctis</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="197" to="374">p. 197-374</locus>
                           <note>Proprium de tempore u. Proprium de sanctis teilweise gemischt</note>
                           <msItem>
                              <locus from="197">p. 197</locus>
                              <note>Titelseite mit ganzseitiger Initiale I(n nomine Dni. incipit liber sacramentorum qualiter missa Romana celebratur. In vigil. natal. Dni.), langes mittleres Oval, am Fuß starke Knotung, aus der, die Bänderung nach innen u. außen kreuzend, bis zur Krone eine Doppelranke aufsteigt, nachfolgende Zeilen kapital u. unzial</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="201">p. 201</locus>
                              <note>In nat. Dni. Concede (Majuskel)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="282" to="287">p. 282-287</locus>
                              <note>Karsamstagsliturgie mit großer Litanei:<locus from="285">p. 285</locus> Frodoalde, Galle, Otmare <gap/>. Verena, Regula, Afra, Martina, Otilia, Vincentia (nach <locus from="287">p. 287</locus> Rücksprung in der Zählung auf <locus from="288">p. 188 [288]</locus>)</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="293">p. 193 [293]</locus>
                              <note>In sabb. sco.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="294">p. 194 [294]</locus>
                              <note>Oratio in Dominica sca.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="324">p. 224 [324]</locus>
                              <note>In ascensa Dni.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="331">p. 231 [331]</locus>
                              <note>In die Dom. Pentec.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="358">p. 258 [358]</locus>
                              <note>Dom. XXVII (!) p. Pent.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="360">p. 260 [360]</locus>
                              <note>Dom. I. de adventu Dni.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="365">p. 265 [365]</locus>
                              <note>Dom. proxima ante nat. Dni.</note>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="367" to="394">p. 267-294 [367-394]</locus>
                              <note>Ergänzungen, <date>11. Jh.</date></note>
                              <msItem>
                                 <locus from="367">p. 267 [367]</locus>
                                 <note>Conversio Pauli apli. in Damas.</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="372">p. 272 [372]</locus>
                                 <note>Nat. s. Helene regine</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="386">p. 286 [386]</locus>
                                 <note>Missa pro epo. defuncto</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="387">p. 287 [387]</locus>
                                 <note>Missa in ecclesia cuiuslibet martyr. vel conf.</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="387">p. 287 [387]</locus>
                                 <note>In nat. scae. Mariae Magdalenae</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="388">p. 288 [388]</locus>
                                 <note>In nat. scae. Wiboradae virg.</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="389">p. 289 [389]</locus>
                                 <note>In festum beate Katherine virg. et mart. (<date>13./14. Jh.</date>)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="391" to="394">p. 291-294 [391-394]</locus>
                                 <note>Antiphonen u. Alleluia für die Wochentagsmessen</note>
                              </msItem>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="495" to="506">p. 395-406 [495-506]</locus>
                              <note>Wochentagsmessen mit Col. Lec. Ev. sec. usw.</note>
                              <msItem>
                                 <locus from="395">p. 295 [395]</locus>
                                 <note>Dom. de sca. Trinitate. O(mnipotens semp. Ds.), Lösen des äußeren Bandes in den Bogen u. Zusammenführung zum symmetrischen Binnenmotiv, mittlerer Vierpass</note>
                              </msItem>
                           </msItem>
                           <msItem>
                              <locus from="406" to="474">p. 306-374 [406-474]</locus>
                              <note>Proprium de sanctis von Nicomedes - Thomas</note>
                              <msItem>
                                 <locus from="427">p. 327 [427]</locus>
                                 <note>Laurentii ad missam publicam D(a nobis), Sporangien</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="429">p. 329 [429]</locus>
                                 <note>Assumpt. sce. Marie</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="430">p. 330 [430]</locus>
                                 <note>V(eneranda), das Binnenmotiv entwächst dem äußeren sich lösenden Band des linken Schaftes, Sporangien</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="432">p. 332 [432]</locus>
                                 <note>Nat. s. Bartholomei apostoli O(mnipotens)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="438">p. 338 [438]</locus>
                                 <note>Nat. sci. Magni conf. O(mnipotens)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="439">p. 339 [439]</locus>
                                 <note>Nativitas sanctae Mariae S(upplicationem), Ad missam F(amulis)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="446">p. 346 [446]</locus>
                                 <note>Nat. s. Mathei apli. et evang. B(eati evangelistae)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="446">p. 346 [446]</locus>
                                 <note>Nat. s. Hemmerammi pontificis et s. Mauricii sociorumque eius D(eus qui nos)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="448">p. 348 [448]</locus>
                                 <note>Festivitas s. Michahelis archangeli D(eus qui miro)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="452">p. 352 [452]</locus>
                                 <note>Vig. s. Galli confessoris S(ancti Galli)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="453">p. 353 [453]</locus>
                                 <note>Festiv. s. Galli conf. D(eus qui nos)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="454">p. 354 [454]</locus>
                                 <note>In dedicatione ecclesiae d(eus qui nobis)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="458">p. 358 [458]</locus>
                                 <note>In nat. apostolorum Simonis et Iudae D(eus qui nos)</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="465">p. 365 [465]</locus>
                                 <note>Vigilia s. Otmari confes. Da quaesumus omnipotens et misericors Ds. ut qui beati Otmari abbatis natalicia</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="466">p. 366 [466]</locus>
                                 <note>Nat. sci. Otmari conf. atque abbatis. Sancti Otmari confessoris</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="473" to="474">p. 373-374 [473-474]</locus>
                                 <note>Nat. sci. Thome apli.</note>
                              </msItem>
                              <msItem>
                                 <locus from="474">p. 374 [474]</locus>
                                 <note>Missa cottidiana in laude scorum. Ds. qui nobis beatae Mariae</note>
                              </msItem>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="475" to="481">p. 375-381 [475-481]</locus>
                           <note>Commune sanctorum</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="481">p. 381 [481]</locus>
                           <note>Votivmesse</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="482" to="494">p. 382-394 [482-494]</locus>
                           <note>Totenmessen</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="494" to="506">p. 394-406 [494-506]</locus>
                           <note>Orationes matutinales, Orationes vespertinales u.a.</note>
                           <msItem>
                              <locus from="498">p. 398 [498]</locus>
                              <note>Missa cottidiana</note>
                           </msItem>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="507" to="614">p. 407-514 [507-614]</locus>
                           <note>Votivmessen mit allen zu lesenden u. zu singenden Texten der Messe (ohne <term>Neumen</term>)</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="614" to="634">p. 514-534 [614-634]</locus>
                           <note>Verschiedene Votivgebete</note>
                        </msItem>
                        <msItem>
                           <locus from="635" to="650">p. 535-550 [635-650]</locus>
                           <note>Verschiedenes (Nachträge <date>11. Jh.</date>).</note>
                        </msItem>
                     </msItem>
                  </msItem>
               </msContents>
               <physDesc>
                  <objectDesc form="codex">
                     <supportDesc material="perg">
                        <extent>
                           <measure type="pagesCount" n="II + 650">550 (eigentlich 650) pp. (da die Zählung nach <locus from="287">p. 287</locus> auf <locus from="188">p. 188</locus> zurückspringt)</measure>
                           <measure type="pageDimensions" n="34.2 x 17.8 cm">34,2 x 17,8 cm</measure>
                        </extent>
                        <collation>
                           <p>Lagen wegen enger Bindung kaum zählbar: 1<hi rend="sup">4-1</hi> (Einzelbl. AB + <locus from="1" to="6">p. 1-6</locus>), 2<hi rend="sup">8</hi> (<locus from="7" to="22">p. 7-22</locus>), 3<hi rend="sup">4</hi> (<locus from="23" to="30">p. 23-30</locus>), 4<hi rend="sup">8</hi> (<locus from="31" to="48">p. 31-48</locus>) usw.</p>
                        </collation>
                     </supportDesc>
                     <layoutDesc>
                        <layout columns="1" writtenLines="20 23">
                           <p>Schriftspiegel (I-IV) <measure type="written">17,5 x 14 cm</measure>, einspaltig zu 20 bzw. 23 (IV) Zeilen.</p>
                        </layout>
                     </layoutDesc>
                  </objectDesc>
                  <handDesc>
                     <handNote script="carol">karolingische Minuskel von mehreren Händen, in II <term>neumiert</term></handNote>
                     
                  </handDesc>
                  <decoDesc>
                     <decoNote>
                        <p>In II Anfang mit Initiale in Gold, grün gefüllt u. grün schattiert, die übrigen in Minium, in IV Titelseite, Präfation u. Canon mit Initialen in Gold, grün und blau (verblasst) schattiert, das Kanonbild in Purpurzeichnung, teilweise lavierend, partiell mit Minium, Rahmen u. Kreuz mit Gold, im Proprium de sanctis Initialen in Minium, zu den übrigen Collectae golden schattierte Minium-Majuskeln.</p>
                     </decoNote>
                  </decoDesc>
               </physDesc>
               <history>
                  <origin>
                     <p>Das Kalendar (I) der Hs. ist schmucklos u. wohl als zeitlich letzter zu den
                        anderen Teilen (II-IV) hinzugekommen. Im <date>fortgeschrittenen 11. Jh.</date> wurden
                        wie in <ref type="mss" cRef="csg-0342">Sang. 342</ref> (Nr. 137) mehrere
                        Ergänzungen eingebracht. Der Schmuck lässt sich in drei wohl zeitgleiche
                        Abschnitte gliedern. Die Initialen des Graduales (II) vertreten einen Stil, der demjenigen Hartkers in <ref type="mss" cRef="csg-0390">Sang. 390</ref>-<ref type="mss" cRef="csg-0391">391</ref> (Nr. 143) nahesteht. Der Illuminator liebt beispielsweise am A(d te levavi) <locus from="33">p. 33</locus> noch altertümliche Elemente wie die an Fäden hängenden Lanzettblätter u. Rosetten. Typisch sind seine eckigen Überkreuzungen der Bänder des Buchstabenkörpers beispielsweise auch am Schaft des R(esurrexi) <locus from="107">p. 107</locus>, an dessen Bogen er zwecks Knotung das innere Band löst u. damit das äußere umschlingt. Im Gegensatz dazu werden an den Initialen im Proprium de sanctis des Sacramentars (IV) grundsätzlich die äußeren Bänder der Buchstabenkörper gelöst u. aus ihnen die Binnenmotive entwickelt, ab u. zu treten noch Sporangien auf. Eine dritte, etwas altertümliche Manier, zeichnet die Zierseiten von Präfation u. Canon missae (<locus from="189" to="197">p. 189-197</locus>) aus, an denen teilweise Sporangien u. Sichelblätter zu sehen sind. Diese etwas «wilde» Ausdrucksweise steht derjenigen im <ref type="altMs">Brüsseler Sakramentar</ref> (Nr. 141) u. schließlich auch im <ref type="altMs">Leidener Perizoni Fol. 17</ref> (Nr. 133) nahe. Das erlesene Kanonbild <locus from="191">p. 191</locus> darf in Technik, Stil u. Sentiment als Vorstufe des Kreuzigungsbildes <persName>Hartker</persName>s auf <ref type="mss" cRef="csg-0391#27">p. 27 in Sang. 391</ref> (Nr. 143) betrachtet werden. Typus u. Führung des Lendentuches haben große Ähnlichkeit mit dem Kruzifixus des Kanonbildes fol. 10v in dem <date>um 970-980</date> entstandenen Reichenauer <ref type="altMs">Sakramentar 20/1 der Benediktinerabtei <placeName>St. Paul im Lavanttal</placeName></ref> (<bibl>von Euw 1974, S. 379, Abb. 39</bibl>). Schließlich erhebt sich die Frage, ob die Schrift u. die Initialen im Graduale sowie im Proprium de sanctis des Sakramentars von einer Hand, nämlich von der Hartkers stammen u. ob diese in Minium gezeichneten Initialen sein Frühwerk sind. Die kleinen Initialen im Hartker-Antiphonar (vgl. <ref type="mss" cRef="csg-0390">Nr. 143</ref>) sprechen dafür.</p>
                  </origin>
               </history>
               <additional>
                  <adminInfo>
                     <recordHist>
                        <source>
                           <bibl><persName>Euw Anton von</persName>, Die St. Galler Buchkunst vom 8. bis zum Ende des 11. Jahrhunderts, Band I: Textband, St. Gallen <date>2008</date> (Monasterium Sancti Galli, Bd. 3), S. 496-449, Nr. 142.</bibl>
                        </source>
                     </recordHist>
                  </adminInfo>
                  <listBibl>
                     <bibl>
                        <note>
                           <ref type="crossRef" target="http://www.stibi.ch/handschriften/hss/0339.htm"><hi rend="small-caps">Scherrer</hi></ref></note>, S. 119.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Rahn</hi>, Geschichte der bildenden Künste in der Schweiz</abbr>, S. 144.</bibl>
                     <bibl>Le Codex 339 de la Bibliothèque de Saint-Gall (Xe siècle), Antiphonale Missarum Sancti Gregorii (Paléographie Musicale 1), Solesme 1889.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Merton</hi></abbr>, S. 72-74, Taf. LXXI-LXXII.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Bruckner</hi> III</abbr>, S. 47, 97, Taf. XLVI.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Knoepfli</hi>, Kunstgeschichte I</abbr>, S. 67.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Turner</hi>, Sacramentaries of Saint Gall</abbr>, S. 189f.</bibl>
                     <bibl>Rudolf <hi rend="small-caps">Wesenberg</hi>, Frühe mittelalterliche Bildwerke. Die Schulen rheinischer Skulptur und ihre Ausstrahlung, Düsseldorf 1972, S. 43, Abb. 368.</bibl>
                     <bibl>Anton <hi rend="small-caps">von Euw</hi>, Das Sakramentar von St. Paul, in: Die Abtei Reichenau. Neue Beiträge zur Geschichte und Kultur des Inselklosters, hrsg. von Helmut <hi rend="small-caps">Maurer</hi>, Sigmaringen 1974, S. 363-387, bes. S. 379.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">Arlt</hi>, Liturgischer Gesang, in: Kloster St. Gallen</abbr>, S. 142.</bibl>
                     <bibl>
                        <abbr><hi rend="small-caps">von Euw</hi>, in: Kloster St. Gallen</abbr>, S. 193f., Abb. 92.</bibl>
                  </listBibl>
               </additional>
            </msDesc>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <!--revisionDesc>
         <change who="Marina: revision" date="09.01.2013"></change>
         </revisionDesc-->
   </teiHeader>
   <text>
      <body>
         <p/>
      </body>
   </text>
</TEI>